با توجه به گستردگی قلمروی دولت ساسانیان احتمالاً در دوره ساسانی این ناحیه از نقاط مهم تاریخی و باستانی غرب کشور به شمار می رفته و سابقه این ناحیه به پیش از اسلام باز می گردد.
فرهاد میرزا معتمد الدوله از مشاهیر و رجال و شاهزادگان عصر ناصری در سالهای ۱۲۳۳-۱۳۰۵ هجری قمری در این ناحیه حکومت میکرد و در سال ۱۲۸۲ هجری قمری قلعه ای در این ناحیه به دستور ناصرالدین شاه ساخت که به شاه آباد (دژ شاهپور) شهرت داشت. بعدها در کنار همین قلعه روستایی بنا گردید که قلعه مریوان خوانده می شد.
طبق قانون تقسیمات کشوری سال ۱۳۱۶ هجری شمسی مریوان یکی از بخشهای سنندج را تشکیل می داد و تا سال ۱۳۴۵ به عنوان در شاهپور خوانده می شد.
شهر مریوان که در جنوب شرقی دریاچه زریوار در دشتی حاصلخیز واقع شده و دارای آب و هوای نسبتاً سرد و نیمه مرطوب است یکی از نقاط پرباران استان کردستان محسوب می شود و عموماً تحت تأثیر جریان های مدیترانه ای قرار دارد.

● آبشار روستای گویله، در ۱۰ کیلومتری چناره
● آبشار سلور، در مریوان
● بازارچه مرزی با شماق مریوان، در ۲۳ کیلومتری مریوان
● پل تاریخی گاران، در ۱۲ کیلومتری مریوان
● پناهگاه حیات وحش زریوار، در زریوار
● تپه تاریخی ترخان آباد
● دریاچه زریوار (زریبار)، در ۳ کیلومتری مریوان
● قلعه ایمام (امام)
● قلعه هلوخان (قلعه مریوان)، در ۳ کیلومتری مریوان

دریاچه زریوار مهمترین جاذبه گردشگری شهرستان مریوان به شمار می آید. فاصله آن تا شهر مریوان ۳ کیلومتر و تا بازارچه مرزی باشماق ۱۶ کیلومتر است. مساحت دریاچه حدود ۸/۵ کیلومتر مربع و ارتفاع آن از سطح دریا حدود ۲۸۵، ۱ متر است. آب آن از چشمه سارهای کف دریاچه تأمین می شود و هیچ رودی به آن نمی ریزد. عمق دریاچه بین ۶ تا ۱۸ متر است.

● بانه
● بیجار
● دهگلان
● دیوان دره
● سروآباد
● سقز
● سنندج (پایتخت)
● قروه
● کامیاران