فسا در استان فارس و در بخش شرقی این استان قرار دارد و مرکز شهرستان، شهر فساست. این شهرستان از نظر باستان‌شناسی اهمیت زیادی دارد و تل ضحاک مهمترین محوطه تاریخی آن به شمار می‌رود؛ محوطه‌ای که شواهد سکونت در دوره‌های مختلف پیش از تاریخ، تاریخی و اسلامی در آن شناسایی شده است. در کنار آن، آتشکده قمپ، آثار تنگ مج و تنگ موردی، تل نعلکی، تل سیاه و محوطه‌های گلیان و تنگ خمار، گستره تاریخی شهرستان را تکمیل می‌کنند.
فسا از جمله شهر شهرهای قدیمی ایران است. برخی از مورخین آن را پارساگرد نامیده اند و در لوح های گلی تخت جمشید از آن به صورت پشی یا و همچنین باشی ها نام برده شده است. در زمان هخامنشیان پسه و باشیا نام داشته که به تدریج به پسا معروف شده و معرب آن فسا است. بعد از ظهور اسلام به دست عثمان ابن ابی العاص، از سرداران عرب، به سال ۲۳ هجری قمری تسخیر گردید و بعدها به مهمترین شهر دارابجرد مبدل شد.
فاصله فسا تا مرکز استان (شهر شیراز) ۱۶۲ کیلومتر می باشد.
← تاریخی و باستانی
● تل ضحاک؛ محوطه باستانی فسا در حدود ۳ کیلومتری جنوب‌شرقی شهر
● قلعه آشپزخانه ضحاک در محدوده تل ضحاک
● آتشکده قمپ (غُمپ)؛ بقایای آتشکده ساسانی در حدود ۲۰ کیلومتری شمال فسا
● آثار و بقایای شهر ساسانی در حوالی روستای تنگ‌کرم
● آثار باستانی تنگ مج
● آثار باستانی تنگ موردی
● غارهای گبری یا دخمه‌های تنگ موردی
● تل نعلکی در حوالی جلیان
● تل نخودی و تپه‌های پیرامونی کوشک‌قاضی
● تل سیاه در فدشکویه
● آثار تنگ خمار سنان؛ شامل چاه‌ها و سازه‌های سنگی باستانی
● منطقه باستانی گلیان و تپه‌های باستانی آن
● منطقه باستانی کوزه‌گرخانه در واصل‌آباد
● غار گبری و چاه‌های سنگی ارتفاعات فسا
● قلعه نرو یا نریمان در بنه‌رز
● قلعه دختر در روستای زنگنه
● بقایای قلعه‌ها و استحکامات تاریخی فسا
● آثار و محوطه‌های باستانی پراکنده شهرستان فسا
● ساختمان نقاره‌خانه تاریخی فسا مربوط به دوره قاجار
● عمارت منصوریه
● خانه‌های تاریخی و بناهای سنتی فسا
● روستای تاریخی امیرحاجیلو
● روستای تاریخی خورنگان
تل ضحاک از نظر باستان‌شناسی مهمترین محوطه فساست و لایه‌های سکونتی آن به دوره‌های مختلف تاریخی بازمی‌گردد؛ ایرانیکا نیز این محوطه را در ۳ کیلومتری جنوب‌شرقی فسا معرفی کرده است.
← مذهبی و زیارتی
● امامزاده زاهد کبیر در زاهدشهر
● امامزاده حسن فسا
● امامزاده اسماعیل
● شاهزاده قاسم در شهر فسا
● امامزاده شاه ابوالفتح
● امامزاده ابراهیم در خورنگان
● امامزاده شیخ صالح در غیاث‌آباد
● امامزاده شهیدان در امیرحاجیلو
● امامزاده ابراهیم ششده
● امامزاده سید شمس‌الدین
● امامزاده پیر کهمره صحرارود
● امامزاده سید حاجی در قره‌بلاغ
● مسجد جامع فسا
● مسجدالنبی و مساجد تاریخی محلات فسا
← طبیعی و محیطی
● منطقه حفاظت‌شده میان‌جنگل
● گردشگاه میان‌جنگل
● گردشگاه چهل‌چشمه
● قمپ آتشکده، چشمه و برکه پیرامون آن
● جنگل کوثر در بخش شیبکوه
● منطقه گلیان
● منطقه گردشگری امامزاده شهیدان
● طبیعت فدشکویه
● تنگ خمار و ارتفاعات سنان
● ارتفاعات و دامنه‌های کوه تودج
● چشمه‌ها و منابع آب طبیعی شهرستان
● دشت‌ها و چشم‌اندازهای نیمه‌خشک فسا
● باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی پیرامون فسا
● طبیعت روستاهای امیرحاجیلو، خورنگان و غیاث‌آباد
نکته: درباره چهل‌چشمه بهتر است فقط به‌عنوان یک گردشگاه و عارضه طبیعی ذکر شود؛ منابع محلی اشاره کرده‌اند که این محدوده در سال‌های اخیر با خشکی مواجه بوده است.
← شهری و فرهنگی
● شهر فسا
● بازار تاریخی فسا
● ساختمان نقاره‌خانه و شهربانی قدیم
● عمارت منصوریه
● خانه‌های تاریخی فسا
● باغ کدیوری
● باغ زاهدی
● طاق و کتیبه شهرداری قدیم
● موزه فرهنگ فسا
● مسجد جامع فسا
● بافت تاریخی محله‌های قدیمی شهر
● مجموعه علمی–تفریحی شهرداری فسا
● پارک تفریحی آزادی
● روستای تاریخی امیرحاجیلو
● روستای تاریخی خورنگان
● زاهدشهر
● فدشکویه
● جلیان
● نوبندگان
● تنگ‌کرم
● واصل‌آباد
● زنگنه
● سنان
● غیاث‌آباد
● ششده
موقعیت جغرافیایی: شرق و جنوب‌شرق استان فارس، در مسیر فسا–شیراز و فسا–داراب
مرکز شهرستان: فسا
مناطق مهم پیرامونی: زاهدشهر، ششده، نوبندگان، فدشکویه، جلیان، تنگ‌کرم، سنان و خورنگان
ویژگی طبیعی: دشت‌های فسا، ارتفاعات تودج، میان‌جنگل، جنگل کوثر و چشمه‌ها
اقلیم: نیمه‌خشک؛ گرم‌تر در دشت و معتدل‌تر در ارتفاعات
جاذبه شاخص تاریخی: تل ضحاک
جاذبه شاخص طبیعی: منطقه میان‌جنگل و ارتفاعات تودج
ویژگی فرهنگی/اقتصادی: کشاورزی، باغداری، روستاهای تاریخی و پیشینه فرهنگی کهن
نوع گردشگری: تاریخی و باستان‌شناسی، طبیعت‌گردی، روستاگردی، مذهبی و فرهنگی
هنوز نظری برای این شهر ثبت نشده است. شما اولین نفر باشید!