استان آذربایجان شرقی با مساحتی بالغ بر 45.651 کیلومتر مربع یازدهمین رتبه استانی را از نظر مساحت به خود اختصاص داده و یکی از مهمترین استان های کشور به شمار می رود. این استان از شمال با کشور آذربایجان و ارمنستان، از شرق با استان اردبیل، از جنوب با استان زنجان و آذربایجان غربی و از غرب با دریاچه ارومیه و استان آذربایجان غربی هم مرز است.

ارتفاعات بلند این استان در فصل زمستان اغلب مستور از برف می باشد که برای ورزش های زمستانی به ویژه اسکی مورد استفاده قرار می گیرد. بلند ترین ارتفاعات این استان عبارتند از : کوه سهند (قوچ گلی داغ) 3707 متر، بزداغ 3700 متر، گیروه داغی 3620 متر، شکرداغی 3550 متر و موتال داغی 3520 متر.

رودهای مهمی که در این استان جریان دارند عبارتند از : ارس بطول 910 کیلومتر که 475 کیلومتر آن خط مرزی ایران با کشور آذربایجان و ارمنستان را تشکیل می دهد. تلخه رود (آجی چای) 268 کیلومتر، قره سو بطول 255 کیلومتر، قرنقوچای 150 کیلومتر و زنوزچای 95 کیلومتر.

استان آذربایجان شرقی بعلت مساحت زیاد و نیز پستی بلندی های فراوان، دارای تنوع آب و هوایی می باشد. میانه و جلفا در استان دارای بیشتری دما و بستان آباد کمتری دما را به خود اختصاص داده است. ولی بطور کلی از نظر اقلیمی این استان به علت نزدیکی به دریای خزر و تاثیرپذیری از دریای مدیترانه، دریای سیاه و دریاچه ارومیه و نیز وجود ارتفاعات بلند، دارای آب و هوای هرچند سرد و خشک ولی نسبتا مساعد می باشد.

این استان از طری راههای ارتباطی گسترده ای (هوایی، جاده ای و ریلی) با سایر استان ها و نیز خارج از کشور در ارتباط است. عمده ترین راه دسترسی زمینی به استان آذربایجان شرقی آزادراه تهران-تبریز می باشد که از جمله پرترددترین راههای کشور به حساب می آید و امتداد آن تا مرز بازرگان از طریق مرند و ماکو، راه ترانزیت ایران به اروپا را نیز تشکیل می دهد.

استان آذربایجان شرقی از نظر شبکه ریلی نیز بسیار فعال می باشد و دو خط بین المللی تبریز-جلفا و تبریز-رازی که ارتباط کشور را با ترکیه، اروپای شرقی و غربی و جمهوری آذربایجان برقرار می کند در این استان قرار دارد. فرودگاه بین المللی تبریز هم یکی از فعالترین فرودگاه های کشور است که علاوه بر پروازهای داخلی، پروازهای هفتگی و روزانه ای هم به کشور ترکیه، آذربایجان، کشورهای حوزه خلیج فارس، عراق و عربستان دارد.

امکانات رفاهی و جاذبه های توریستی و گردشگاههای طبیعی همراه با معماری سنتی در سطح استان باعث گردیده که همه ساله تعداد قابل ملاحظه ای گردشگر داخلی و خارجی جذب این استان شوند.

وجود اماکن تاریخی همچون کلیسای سنت استپانوس جلفا، روستای تاریخی کندوان، آثار باقیمانده رصدخانه مراغه، مسجد کبود، جاذبه های طبیعی مانند پیست های اسکس سهند و پیام، آب گرم بستان آباد، آبشار پیرسقا، چشمه آب گرم ایستی سو و گردشگاههای چون ائل گلی، سواحل زیبای بندر شرفخانه و ... موجب شده اند همه ساله سیل عظیمی از گردشگران به سمت این استان روانه شوند. وجود تسهیلات مناسب، از جمله تله کابین تبریز در عون بن علی نیز خود به این امر دامن زده است.

مهمترین صنایع دستی استان عبارتند از : انواع فرش های تبریز، گلیم، قلاب بافی، قالیچه، جاجیم، خورجین، انواع ظروف سفالی و سرامیک، خاتم، شالبافی، معرق، نقره کاری، پیکرتراشی روی چوب، گلابتون دوزی، قام زنی، منبت کاری، کاشی معرق، ملیله کاری، پارچه های ابریشمی، سوزن دوزی، سبدبافی، شیشه گری، باسلوق، انواع آجیل و خشکبار، ریس و نوقا، پشمک و قرابیه نیز از سوغات های این استان است.

در استان آذربایجان شرقی تنوع غذایی بسیار زیاد می باشد. برخی از غذاهای سنتی این استان عبارتند از : دویماج، کوفته تبریزی، برنج کاسه ای آذری، پیچاق قیمه، اوماج، قویماق، قایقاناق، آش شیر، آش آب غوره، آش گوجه فرنگی، آش ماست، خورش هویج، خورش سیب زمینی، قابلی، دلمه برگ مو، بادمجان شکم پاره و گشنیزکباب.