زاهدان

تا اواخر دوره قاجار منطقه زاهدان کنونی جمعیت چندانی نداشت ولی بعدها به علت موقعیت سوق الجیشی و مجاورت با مرز کشور پاکستان از اهمیتی خاص برخوردار شد. زاهدان تا سال ۱۳۱۵ در داب نامیده میشد و در آن سال تغییر نام یافت چون باب تجارت با هند از این منطقه باز میشد، به همین دلیل دولت تصمیم به ایجاد تأسیسات اداری گرفت و کم کم بازرگانانی هم در آن مستقر شدند. این امر به نوبه خود موجب افزایش نقاط مسکونی شد.
از زمان تأسیس راه آهن تجارتی پاکستان-ایران (کویته-زاهدان)، طرح اولیه شهر در پیرامون ایستگاه راه آهن به وجود آمد و حضور بازرگانان ایرانی و هندی در این شهر گسترش یافت. در آبان ماه ۱۳۱۶ هجری شمسی استان مکران در این منطقه تأسیس و مرکز آن شهر زاهدان شد. از سال ۱۳۳۶ تاکنون استان سیستان و بلوچستان تأسیس و شهر زاهدان به عنوان یکی از شهرستانها و مرکز استان شناخته شده است.
در حال حاضر شهر زاهدان بزرگترین و پرجمعیت ترین شهر این استان به شمار می رود. مساحت تقریبی زاهدان ۵۵ کیلومتر مربع می باشد. فاصله این شهر تا تهران ۱۵۱۳ کیلومتر، تا میرجاوه ۸۶ کیلومتر و تا زابل ۲۱۵ کیلومتر می باشد.

● بازارچه سرپوش زاهدان : یکی از مناطق مهم تجاری و خرید و فروش انواع کالا در شهر زاهدان است که قدمت آن احتمالاً به سال های ۱۳۰۸ تا ۱۳۱۱ هجری شمسی می رسد و دارای ۲۵ حجره تجاری می باشد. سبک معماری آن نزدیک به معماری بازارهای سنتی کشور است و در مرکز شهر و حد فاصل خیابان آیت الله طالقانی و امام خمینی قرار گرفته است.
● حسینیه یزدیها : بنای این حسینیه در سال ۱۳۱۲ هجری قمری توسط سه تن از معماران یزدی احداث شده است. این حسینیه اولین و قدیمی ترین حسینیه در شهر زاهدان می باشد و در ایام سال به مناسبت های گوناگون مراسم ویژه ای در آن برگزار می شود. این حسینیه در خیابان شریعتی مقابل اداره پست زاهدان واقع شده است.
● خانه ابویی : این بنا در سال ۱۳۱۱ هجری شمسی توسط استاد محمودی (معمار یزدی) برای شخصی به نام زعیم ابویی ساخته شده است. از جمله ویژگی های شاخص آن وجود بادگیرها و حوضخانه آن است. این خانه قدیمی در بافت اولیه شهر زاهدان در خیابان دکتر شریعتی واقع شده است.
● ساختمان قدیمی دادگستری : در تقاطع خیابان های آیت الله کفعمی و امام خمینی بنای قدیمی دادگستری پابرجاست. این بنای تاریخی که در دوره پهلوی اول در دو طبقه احداث شده و در آن شیوه های مختلف قوس برای اجرای طاق به کار رفته، دارای سه درب ورودی می باشد.
● ساختمان گمرک زاهدان : در مجاورت ایستگاه راه آهن شهر زاهدان یک بنای قدیمی پابرجاست که به عنوان ساختمان گمرک زاهدان شهرت دارد و شامل مجموعه اتاق های جنوبی است که در همه اتاق ها رو به حیاط باز می شود و در حال حاضر از این اتاق ها به عنوان انبار گمرک استفاده می شود.
● کاروانسرای ملک : در بافت مرکزی و قدیمی شهر زاهدان کاروانسرای ملک از دوره پهلوی برجای مانده است. پلان آن به صورت مستطیل بوده و در تقاطع خیابان آیت الله کفمی و کوچه حافظ قرار دارد. در سال های اخیر این مکان بتدیل به انبار کالا شده است.
● موزه منطقه ای جنوب شرق ایران (زاهدان) : این موزه شامل بخش های متعدد مردم شناسی، بوم شناسی، باستان شناسی، کتابخانه و چندین تالار می باشد. ساختمان موزه در تقاطع خیابان آیت الله مطهری و خیابان امداد واقع است.

← تاریخی و فرهنگی
● بازارچه سرپوش زاهدان، در مرکز شهر
● خانه ابویی، در خیابان دکتر شریعتی
● ساختمان قدیمی دادگستری، در تقاطع آیت‌الله کفعمی و امام خمینی
● ساختمان گمرک زاهدان
● کاروانسرای ملک
● خانه تاریخی شمسی
● عمارت تاریخی اداره پست
● ساختمان قدیمی پست، در مسیر زاهدان–میرجاوه

← مذهبی
● حسینیه یزدی‌ها، در خیابان شریعتی
● مسجد جامع زاهدان، در تقاطع خیابان آزادی و حافظ
● مسجد فیض‌الرحمان، در خیابان مجدیه
● خانقاه زاهدان، در بلوار جام جم
● زیارتگاه ملک سیاه، در ۴۶ کیلومتری شمال زاهدان

← طبیعی و محیطی
● آب معدنی موسی تمین، در روستای تمین
● جاذبه‌های طبیعی دهستان تمین
● منطقه شکار ممنوع بلبل نصرت‌آباد
● غار لادیز، در اطراف روستای لادیز

← فرهنگی و موزه‌ای
● موزه منطقه‌ای جنوب شرق ایران
● موزه پست و ارتباطات، در خیابان طالقانی
● موزه مرکز تحقیقات محیط زیست، در خیابان شهید قلنبر
● کتابخانه کامبوزیا

← تفریحی و عمومی
● بازار شهر زاهدان
● مسیرهای شهری و بافت قدیمی زاهدان
● مناطق گردشگری اطراف شهر

● ایرانشهر
● چابهار
● خاش
● دلگان
● زابل
● زهک
● سراوان
● سرباز
● سیب سوران
● کنارک
● مهرستان
● نیک شهر
● هیرمند