سرزمین اساطیری سیستان و بلوچستان شامل سه منطقه سیستان سرحد و مکران بود سیستان امروزی قسمت شمالی استان را در بر می گیرد.
تاریخچه بلوچستان : نام این نواحی در کتیبه های میخی داریوش در بیستون و تخت جمشید "مکه" آمده است. در دوره معاویه شهرهای مکران فتح شد. بلوچ ها ظاهراً مقارن با حمله سلجوقیان به کرمان از کرمان به ناحیه مکران کوچ کردند در دوره امویان و عباسیان هجوم بلوچها و کوچ ها از کرمان به سیستان و خراسان گسترش یافت عضد الدوله دیلمی بسیاری از بلوچ ها را کشت و بعد از آن، محمود غزنوی پسرش (مسعود) را به جنگ با آنان فرستاد و وی بلوچ ها را در نزدیکی خبیص (شهداد) مورد هجوم قرار داد. در سال ۸۰۰ هجری قمری که تیمور لنگ راه مکران را برای تاخت و تاز به سمت هندوستان انتخاب نمود در آن نواحی دست به قتل و غارت بسیار زد.
در زمان قاجاریه بلوچستان ایران از استیلای خانات کلات (بلوچستان پاکستان کنونی) بیرون آمد مرز کلات با بلوچستان ایران در سال ۱۲۵۱ هجری شمسی تعیین گردید و ناحیه بلوچستان پاکستان نیز در سال ۱۳۲۶ شمسی به پاکستان ملحق شد اختلافات مرزی ایران و پاکستان هم در سال ۱۳۳۸ هجری شمسی به سامان رسید.
تاریخچه سیستان : در افسانه های ایرانی نام سیستان به چشم می خورد و اهمیتی ویژه داشته است. سیستان زادگاه رستم است که به روایت شاهنامه فردوسی فرمانروای سیستان به معنی وسیع آن یعنی زابل یا زابلستان بست غزنه و کابلستان بوده است. قدیمی ترین نامی که از طرف یونانیان برای سرزمین سیستان بیان شده در انگیانا بوده و ضبط های دیگر زرنگای و سرنگای می باشد. نام بومی این ناحیه زرنگ بوده است و پس از هجوم سکاها به این ناحیه در سال ۱۲۸ قبل از میلاد به سکستانه سرزمین سکاها و یا سجستان تبدیل شده است.
اردشیر بابکان، مؤسس سلسله ساسانیان منطقه سکستانه را فتح کرد و در هنگامه فتوحات اسلام یزدگرد ،سوم پس از شکست در کرمان به سیستان گریخت در زمان حکومت عباسیان سیستان به معنای اعم زابلستان، زمین داور (ناحیه تاریخی سجستان تا غور) و رخج (نزدیک قندهار) را نیز در بر می گرفت. سر سلسله صفاریان، یعنی یعقوب لیث از اهالی سیستان بود و مرکز حکومت خود را در شهر زرنج قرار داد پس از صفاریان سیستان به ترتیب جز قلمرو سامانیان غزنویان و سلجوقیان قرار داشت. سیستان از حمله مغول آسیب فراوان دید و پس از آن این سرزمین ضمیمه قلمرو سلاطین آل کرت شد در زمان امیر تیمور صدمات مهلکی به سیستان وارد آمد و وی از جمله زرنج و شبکه کانال های آبیاری سیستان را ویران ساخت شاه اسماعیل اول صفوی سیستان را در سال ۹۱۴ هجری قمری گرفت و امرای سیستان تا آغاز سال ۱۱۳۴ هجری قمری مطیع سلاطین صفوی بودند. بعد از مرگ نادر شاه افشار سیستان تحت استیلای احمد شاه درانی درآمد. پس از وی به علت کشمکش های سرکرده های طوایف این نواحی دچار آشفتگی گردید وجود اختلافاتی میان افغانستان و ایران بر سر سیستان منجر به مداخله دولت انگلیس شد و در سال ۱۲۵۱ شمسی حد مرزی بین ایران و افغانستان تعیین گردید.

استان سیستان و بلوچستان با وسعتی معادل ۱۸۱۷۸۵ کیلومتر مربع در جنوب خاوری ایران واقع شده و بزرگترین استان کشور به حساب می آید. این استان از شمال با کشور افغانستان و استان خراسان جنوبی از باختر با استانهای کرمان و هرمزگان از جنوب با دریای عمان و از خاور با کشورهای پاکستان و افغانستان همسایه است.
استان سیستان و بلوچستان به علت وسعت زیاد و موقعیت ویژه آن دارای عوارض گوناگون طبیعی مانند کوهستان، کویر، دشت، دریا و جلگه است. کوهستانها بخش وسیعی از این استان را پوشش می دهند و بلندترین قله های آن عبارتند از: تفتان ۳۹۴۱ متر، بزمان ۳۵۰۳ متر، سیاه بندان ۲۹۲۵ متر، شهسواران ۲۸۷۵ متر و خارستان ۲۷۵۰ متر.
طویل ترین و پر آب ترین رودخانه های استان عبارتند از: با هو کلات ۳۱۳ کیلومتر، بمپور ۲۷۵ کیلومتر، تلخاب رود ۲۵۰ کیلومتر، ماشکل ۲۴۰ کیلومتر و کاجو ۲۲۰ کیلومتر.

استان سیستان و بلوچستان به طور کلی دارای آب و هوای گرم و خشک می باشد ولی نقاط مختلف آن از نظر آب و هوایی با هم تفاوت هایی دارند. این استان را می توان از نظر اقلیمی به سه ناحیه تقسیم بندی کرد اول ناحیه معتدل بیابانی در مناطق شمالی استان دوم ناحیه بیابانی بسیار گرم در مناطق مرکز و جنوب، سوم ناحیه بیابانی خشک معتدل در اطراف زاهدان.

از آنجا که این استان مرز مشترک با دو کشور افغانستان و پاکستان دارد، لذا راههای ترانزیت بین ایران و این کشورها از این استان عبور می کند. بیشترین تردد در مرز میرجاوه و در گمرک میل ۷۲ صورت می گیرد، که به محور اصلی پاکستان می پیوندد.
در منطقه سیستان نیز خطوط اصلی ارتباطی، بیشتر به سوی شهر رنج در خاک افغانستان است. راههای دسترسی عمده استان از طریق محورهای زاهدان-بم، زاهدان-نهبندان، زابل-نهبندان، بم-ایرانشهر، گل مورتی-رودبار و چابهار-جاسک برقرار می شود. همچنین شبکه ریلی سراسری کشور ایران در نقطه مرزی میل ۷۲ وارد خاک پاکستان می گردد.
در خصوص شبکه راههای دریایی نیز باید اشاره به خطوط دریایی داخلی و بین المللی از طریق بندر چابهار نمود. چابهار تنها بندر اقیانوسی ایران است و از طریق آن نه تنها مبادله کالا بین ایران و سایر کشورهای جهان صورت می گیرد، بلکه راه دسترسی دریایی کشورهایی مانند افغانستان، تاجیکستان و قرقیزستان نیز برقرار می گردد. قابل ذکر است که این استان دارای یک فرودگاه بین المللی در زاهدان و ۵ فرودگاه داخلی فعال است که شامل فرودگاههای ایرانشهر، خاش، زابل، سراوان و چابهار می باشد.

پیشینه تاریخی سرزمین اسطوره های جاودان و مشاهیر سیستان و بلوچستان که یکی از کهن ترین مناطق باستانی ایران است، به بیش از پنج هزار سال میرسد. آثار به جا مانده از تمدن های اولیه و سنگ نگاره های دوران هخامنشی در دهانه غلامان و کوه خواجه و سایر تپه ها و قلعه های پراکنده در سراسر استان از جاذبه های تاریخی آن است. گردشگری و سیر و سیاحت در طبیعت منحصر به فرد، مانند جنگل های حرا، تالاب ها، کویرها، کوههای مینیاتوری، تنها آتشفشان نیمه فعال ایران، گل فشان ها، سواحل دریای عمان و رودخانه پر آب همراه با تمساح پوزه کوتاه (گاندو) در مناطق حفاظت شده باهو کلات و غیره از جمله جاذبه ای طبیعی آن به شمار می رود.

هنرمندان این استان میکوشند تا واقعیات زندگی محیط اطراف مردم منطقه و باورهای قومی خویش را در آثارشان منعکس کنند. عمده ترین هنرهای سنتی و دستی استان شامل زیور آلات سنتی، انواع ابزار آلات موسیقی، توتن سازی (قایق های محلی)، لنج سازی، زرگری، گلیم بافی، پشتی و خورجین، سیاه دوزی، حصیر بافی (بوریا بافی)، جواهرسازی، خامه دوزی، قالی بافی، سکه و آینه دوزی، سیاه چادر، سوزن دوزی بلوچی، پریوار دوزی، آویزهای دیواری، سفالگری (روستای کلپورگان) و پرده بافی می باشد. سوغات این استان عبارت است از انواع میوه های گرمسیری (انواع خرما)، انبه، موز، خربزه درختی (پاپایا)، زیتون محلی، مرکبات، پسته، میگوی سفید هندی، لابستر و انواع ماهی.

انواع خورشها، پلوها و سایر غذاهای ایرانی در لیست غذاهای رایج این منطقه قرار دارند. کباب تنورچه، کشک زرد، سمبوسه، پکوره، شیلانج، کهلی، شیرمال، کلوچه تابه ای، نان هلکاری (چلیک سیستانی)، غذاهای تنوری (جهت مجالس مجلل) نان محلی به نام قلیفی، کشک زابلی (یک غذای کامل و مقوی) و خورش های بلوچی موسوم به واداپ، از جمله غذاهای بومی استان به شمار می رود.