ساری

آشنایی با شهر ساری

اگر چه بنای شهر ساری در متون مختلف قدیمی به ادوار پیش از آریایی ها نسبت داده شده است، اما بر اساس برخی از منابع، مرمت آن به یکی از امرای فرخان، اسپهبد طبرستان، به نام باو» در اواسط قرن اول هجری قمری نسبت داده شده است. ساری در گذر زمان چند بار در دوره های طاهریان و در زمان حسن ابن زید علوی و محمد ابن زید کرسی طبرستان بود.
در سال ۷۶۹ هجری قمری به فرمان سید کمال الدین قوام الدین مرعشی دیواری بر دور تا دور شهر ساخته شد. در حمله امیرتیمور به شهر، در سال ۷۹۵ هجری قمری، تعداد زیادی از ساکنان آن کشته شدند و شهر غارت شد. در دوره شاه عباس اول صفوی، ساختمانهای مهمی در ساری ساخته شد. پس از حمله زندیه به طبرستان و فتح آن، مرکز طبرستان از ساری به بارفروش (بابل) منتقل شد. در دوره آقامحمدخان قاجار مرکز مازندران دوباره از بارفروش به ساری انتقال یافت و به همین جهت شهر رو به رشد و توسعه نهاد. در اواخر دوره قاجار کلیه آثار و آبادانی دوره صفویه از بین رفت و شهر ساری همانند بندر فرح آباد رو به ویرانی نهاد و اهمیت و اعتبار اولیه را از دست داد. در اصلاحات و تحولات جدید دوره پهلوی اول، وضعیت اجتماعی این شهر تا حدی عوض شد و با عبور راه آهن از کنار شهر و احداث ساختمانهای دولتی متعدد اهمیت ویژه ای کسب نمود.
شهر ساری، مرکز استان مازندران، در کوهپایه های رشته کوه البرز در فاصله ۳۱ کیلومتری دریای خزر واقع شده و بزرگترین شهر استان به شمار میرود. این شهر در جلگه پهناور و حاصلخیز رود پرآب تجن که تقریباً از وسط شهر (طرف خاوری) عبور می کند و در نهایت به دریای خزر می ریزد، گسترده شده است. مساحت تقریبی شهر ساری ۸۵ کیلومتر مربع بوده و طبق آمار سال ۱۳۹۰ جمعیت آن بالغ بر ۴۱۷، ۲۹۶ نفر می باشد.

نقاط دیدنی شهر ساری

● آب انبار میرزا مهدی: این بنا که در مرکز شهر ساری واقع شده، با آجر و ملاط ساخته شده و مربوط به دوره افشاریه و یا زندیه است. گنبدی هلالی بر فراز آن قرار دارد و دریچه هایی نیز برای تأمین روشنایی در آنتعبیه شده است.
● آب انبار نو: بنای آب انبار نونیز در مرکز شهر ساری، در محله ای به همین نام، در مجاورت خیابان ۱۸ دی قرار دارد.
● امامزاده عباس: در حاشیه شرقی شهر ساری بعد از رودخانه تجن، در بلوار امام رضا، خیابان شهید گلیائی که به محله آزاد گله منتهی میشود، آرامگاه و برج امامزاده عباس با گنبدی مخروطی شکل آجری در یک فضای مصفا واقع شده است. روی صندوق منبت کاری شده آن سال ۸۹۷ هجری قمری به چشم میخورد و چهار امامزاده در این مکان مدفون هستند: عباس، زید، محمد و حسن.

● امامزاده یحیی: محدوده مرکزی شهر ساری مانند سایر شهرهای شمالی از بافت و ابنیه تاریخی قدیمی مهمی برخوردار است. از جمله امامزاده یحیی نیز در شمال خیابان جمهوریاسلامی و در مجاورت برج سلطان زین العابدین واقع شده که گنبد آن در سال ۸۴۹ساخته شده است. در وسط محوطه مصفایی قرار گرفته و یکی از اماکن متبرکه مهم زیارتی و گردشگری ساری محسوب می شود.
● بازار نرگسیه: یکی از فعالترین و قدیمی ترین بازارهای استان مازندران میباشد که در مجاورت مسجد جامع شهر ساری و محدوده خیابان های جمهوری اسلامی، انقلاب و میدان ساعت (هفت تیر) واقع شده است. این بازار از رونق خاصی برخوردار است و کالاهای محلی و غیره در این بازار ارائه میشود.
● برج رسکت: این برج یکی از برجهای مدور آجری متعلق به قرن ۵ هجری قمری میباشدکه در روستایی به همین نام واقع شده است. احتمال داده می شود که آرامگاه یکی از شهریاران آل باوند، در دوره سلجوقیان، باشد. این بنا دارای دو کتیبه به خط کوفی و پهلوی است. دسترسی به روستای رسکت و دیدن طبیعت بسیار زیبا و کم نظیر آن از طریق جاده ساری- پائین هولار - فریم مقدور است.
● برج سلطان زین العابدین: در محدوده مرکزی شهر ساری و ضلع شمالی خیابان جمهوری اسلامی حد فاصل بین کوچه هشتم و دهم منتهی به بقعه زین العابدین میشود. ظاهراً این بنا که دارای گنبدی هشت وجهی هرمی شکل است، در سال ۸۴۹ هجری قمری ساخته شده و از کاشی کاری و منبت کاری نفیسی برخوردار است.

● پارک جنگلی شهید زارع: این پارک در سال ۱۳۵۹ به مساحت ۷۰ هکتار، در ۳ کیلومتری خاور شهر ساری و در بخش جنوبی بزرگراه ساری - بهشهر ایجاد شده است. راه آسفالت فرعی آن به طول یک کیلومتر از این محور منشعب میشود و به داخل پارک جنگلی منتهی می گردد. امکانات رفاهی پارک به گونه ای است که برای اقامت کوتاه مدت و به صورت رایگان شب را میتوان اقامت داشت. همچنین امکانات زمین ورزشی و فضای بازی برای کودکان و آلاچیق و امکانات طبخ غذا و غیره مهیا می باشد.
● پناهگاه حیات وحش دشت ناز: این پناهگاه با ۵۶ هکتار وسعت، در ۲۹ کیلومتری شمال شرقی ساری واقع شده و به محل نگهداری و تکثیر گوزن زرد اختصاص یافته است. در بیشتر ایام سال، به جز دوران زایش گوزنها، بازدید از آن آزاد است.
● پناهگاه حیات وحش سمسکنده: در اراضی جنگلی جنوب شرقی ساری و بعد از پارک جنگلی شهید زارع واقع شده است. حدود ۱۰۴۱ هکتار وسعت دارد و حدود ۶ هکتار آن مختص نگهداری و تکثیر گوزن زرد و قرمز (مرال) میباشد.
● چشمه باداب سورت: از پدیده های نادر و کمیاب ایران است، که نمونه آن در آسیا فقط در کشور ترکیه دیده شده است. در حقیقت از دو چشمه تشکیل شده که چشمه بزرگتر دارای آبی بسیار شور میباشد و دیگری که در ارتفاع پایینتری قرار گرفته، ترش مزه و به رنگ قرمز و نارنجی است. این چشمه ها در سال ۱۳۸۷، به عنوان دومین اثر طبیعی ملی، به ثبت رسیده است. برای دسترسی به این چشمه ها بایستی از طریق جاده ساری – کیاسر - مهدی شهر، در استان سمنان، تا حوالی روستای تلمادره رفت و از حوالی این روستا به سمت روستای ارست تغییر مسیر داد. چشمه ها در حدود ۱۰ کیلومتری شرق روستای ارست قرار دارند.

● حمام وزیری: از بناهای دوره قاجاریه است، که در مرکز شهر ساری، در مجاورت خانه کلبادی واقع شده است. به لحاظ معماری و ویژگی های ساخت، جزء بناهای شاخص مازندران است.
● خانه کلبادی: چهارراه برق، در ضلع شرقی خیابان انقلاب، نرسیده به میدان ساعت (۷ تیر)، بنای تاریخی خانه منوچهرخان کلبادی واقع شده است. این بنا که معروف به امیریه است، از دوره قاجار باقی مانده است. سبک معماری همراه با ارسی کاری و شیشه های‌ رنگی و حجره ها و اتاق ها و شاه نشینو غیره از ویژگیهای آن است.
● ساحل خزرآباد: از مجموعه های طرح سالم سازی دریا است که در ۳۱ کیلومتری شمال ساری واقع شده و بلوار زیبایی آن را به مجموعه تاریخی فرح آباد متصل می کند.
● مجموعه تاریخی فرح آباد: این منطقه تاریخی در ۲۸‌ کیلومتری شمال شهر ساری و ۳ کیلومتری دریای خزر واقع است. طول‌ بیشتر این مسیر به صورت بزرگراه میباشد و دسترسی به فرح آباد و دریا بسیار آسان است. در زمان شاه عباس اول، در سال ۱۰۲۰ هجری قمری، با استفاده از شیوه های شهرسازی اصفهان در دوره صفوی ساخته شده است. در منابع تاریخی به کاخ زیبایی به نام جهان نما هم در شمال این مجموعه اشاره شده که فعلاً تنها خرابه های مسجد، پل و دیواره های باغ سلطنتی آن باقی مانده است.
● مسجد جامع: این مسجد در قمست غربی خیابان انقلاب و در محدوده مرکزی شهر ساری، روبروی خیابان قارن در محله چناربن واقع شده است. بنای آن توسط امیر یحیی در دورۀ خلافت هارون الرشید آغاز شده و مازیار بن قارن آن را به اتمام رسانیده است.

● منطقه گردشگری سلیمان تنگه: در سال ۱۳۷۶ در منطقه سلیمان تنگه که طبیعت بسیار زیبا و بی نظیری را به خود اختصاص داده، سد سلیمان تنگه احداث شد. این سد در ۴۸ کیلومتری جنوب شهر ساری بر روی سر شاخه های رودخانه پر آب تجن بسته شده است. راه آسفالته مناسب و دسترسی آسان تا سه راهی کیاسر و ادامه مسیر تا تاسیسات سد ایجاد شده است. ارتفاع سد ۱۳۸ متر و طول تاج بتونی قوسی آن ۴۳۰ متر می باشد. ایجاد این سد و دریاچه بسیار دیدنی و زیبای آن با امکانات مناسب ماهیگیری و ورزشهای آبی در دریاچه سد باعث شده عده بی شماری از دوستداران طبیعت به این ناحیه سفر کنند.
● میدان ساعت: در میانه این میدان که اکنون به میدان هفت تیر موسوم شده است، برجی با ساعت عقربه ای ساخته شده که در رأس هر ساعت به عدد زمان ساعت زنگ آن نواخته میشود. بنای این برج در سال ۱۳۵۵ آغاز شده و در سال ۱۳۵۷ به اتمام رسیده است.

← تاریخی و فرهنگی
● مجموعه تاریخی فرح‌آباد (دوره صفوی)
● خانه کلبادی (امیریه)
● حمام وزیری
● مسجد جامع ساری
● بازار نرگسیه
● برج سلطان زین‌العابدین
● برج رسکت (روستای رسکت)
● خانه فاضلی
● خانه رمدانی
● میدان ساعت (هفت‌تیر)
● بافت تاریخی مرکز شهر ساری
● آثار صفوی و قاجاری فرح‌آباد← طبیعی و محیطی
● پارک جنگلی شهید زارع
● پناهگاه حیات وحش دشت ناز
● پناهگاه حیات وحش سمسکنده
● چشمه باداب سورت (اثر طبیعی ملی)
● منطقه گردشگری سلیمان‌تنگه
● ساحل خزرآباد
● منطقه گردشگری گهرباران
● منطقه گردشگری شیرین‌رود
● جنگل‌های هیرکانی اطراف ساری
● رودخانه تجن و حاشیه‌های طبیعی آن

← بازار و شهری
● شهر ساری
● محلات چناربن، انقلاب، قارن و مرکز شهر
● بازار ماهی‌فروشان
● محور ساری تا کیاسر و فرح‌آباد

← تفریحی و عمومی
● پارک شهید زارع (اقامت و طبیعت‌گردی)
● مسیر گردشگری فرح‌آباد تا ساحل خزرآباد
● تجربه جنگل–دریا در ساری
● بازدید از سد سلیمان‌تنگه
● گردش در میدان ساعت و مرکز شهر

← مذهبی
● امامزاده عباس
● امامزاده یحیی
● امامزاده شاهزاده حسین
● امامزاده عبدالله
● امامزاده هفت‌تن
● بقعه سلطان محمدرضا
● بقعه ملا مجدالدین
● امامزاده‌ها و زیارتگاه‌های محلی ساری