کرمانشاه (پایتخت)

در داستان های ملی ایران بنای شهر کرمانشاه را از زمان طهمورث دیوبند پادشاهی از سلسله افسانه ای پیشدادیان می خوانند. اما به لحاظ تاریخی ساختمان شهر را به بهرام چهارم ساسانی و نیز به قباد اول (قرن چهارم بعد از میلاد) منسوب می کنند زکریای قزوینی در قرن هفتم از شهر قرمیسین نام می برد. و می گوید نزدیک کرمانشاه است چنانچه گویی هر دو یک شهر هستند.
در دوره حکومت قاجاریه آبادانی و اهمیت و شهرت شهر کرمانشاه به علت موقعیت خاص آن در غرب کشور و قرار گرفتن بر سر راه اصلی تهران - بغداد و شهرهای زیارتی عراق فزونی یافت. فتحعلی شاه قاجار پسر خویش محمد علی میرزا دولتشاه را که یکی از شاهزادگان معروف بود به حکومت قلمرو وسیعی از حدود کرمانشاه تا بغداد و از بصره تا خرم آباد با لقب صاحب اختیار عراقین برگزید. این شهر به تدریج به یک پایگاه نظامی مجهز علیه عثمانی تبدیل شد. در طی جنگ جهانی اول قوای عثمانی آن را تصرف کردند، ولی سقوط بغداد آنها را به عقب نشینی واداشت. همچنین در جنگ جهانی دوم توسط نیروهای انگلیسی اشغال و پس از پایان جنگ تخلیه شد.
در سال ۱۳۵۷ نام آن ابتدا به قهرمانشهر و سپس به باختران تغییر یافت، ولی در سال ۱۳۷۲ مجدداً به کرمانشاه تغییر نام داد. در پی جنگ تحمیلی عراق علیه ایران در سال های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۷ شمسی این شهر و نواحی اطراف آن خسارت زیادی دید ولی پس از پایان جنگ اقداماتی موثر در جهت سازندگی و بازسازی و بازگشت مهاجرین جنگی به کرمانشاه صورت گرفت. کرمانشاه بزرگترین شهر استان کرمانشاه مرکز آن و از شهرهای تاریخی و فرهنگی ایران است به دلیل موقعیت آن در تقاطع دو محور شمال به جنوب و شرق به غرب و نیز نزدیکی آن با کشور عراق و واقع شدن بر سر بزرگراه کربلا و شهرهای زیارتی عراق از اهمیت ویژه ای برخوردار است شهر کرمانشاه را رودخانه قره سو به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم نموده و رودخانه آبشوران که در بافت قدیمی شهر جاری میباشد از جنوب به شمال روان است و به آن می پیوندد توسعه شهرنشینی در سه دهه اخیر همراه با ایجاد متجاوز از سی شهرک جدید بوده است. در حال حاضر مساحت تقریبی شهر کرمانشاه ۱۲۵ کیلومتر است.
فعالیت های اقتصادی و کشاورزی شهرستان کرمانشاه به علت وجود مراقع سرسبز و رودخانه های دائمی پر آب قره سو و گاماسیاب و چشمه سارهای بیشمار بسیار گسترده می باشد. همچنین در بخش صنعت کارخانه ها و کارگاههای مختلفی در این منطقه فعالیت دارند و توانسته اند در مجموع یک قطب نیمه صنعتی فعال به وجود آورند. به خصوص وجود پالایشگاه کرمانشاه اهمیتی در خور دارد فاصله کرمانشاه تا سنندج ۱۳۶ و تا تهران ۵۲۶ کیلومتر می باشد. همچنین فاصله آن تا شهر قصر شیرین ۱۶۶ کیلومتر، تا خسروی گمرک مرزی ایران ۱۸۶ کیلومتر و از خسروی تا بغداد ۱۷۰ و از بغداد تا کربلا ۹۸ کیلومتر است.

● بازار کرمانشاه : قدمت تاریخی این بازار که در بافت قدیم شهر کرمانشاه واقع شده بیش از یکصد و پنجاه سال است. وجود سراها، تیمچه ها، مساجد و حمام های گوناگون، نمایانگر قدمت و پویایی آن از گذشته تا حال می باشد.
این بازار در محدوده شرقی و غربی خیابان های مدرس و فاطمه و سه راه شهدا واقع گردیده است و راسته بازارهای زیادی را در خود جای داده است. برخی از ابنیه تاریخی آن عبارتند از: تیمچه اسماعیل، مسجد عماد الدوله، سرای کاشانی، سرای حکیم الدوله، سرای وکیل الدوله و سرای عماد الدوله.
● تالاب هشیلان : تنها تالاب سراب استان کرمانشاه است که به عنوان یک اکوسیستم آبی همواره مورد توجه علاقمندان به طبیعت گردی میباشد. این تالاب زیبا در ۳۶ کیلومتری شمال غربی شهر کرمانشاه در مسیر کرمانشاه - روانسر واقع شده است. راه دسترسی به آن از حوالی روستای یاوری به طرف شمال امتداد می یابد و ابتدا به روستا و سپس به تالاب زیبای هشیلان منتهی می گردد.
این تالاب در دامنه جنوبی کوه خورین در دشتی وسیع با شیب مختصر از شمال به جنوب واقع شده است. آب این تالاب از سراب سبز علی تامین می شود که دارای پوشش گیاهی همراه با گلهای متنوع است. همه ساله با سرد شدن هوا پرندگان زیادی از آسیای مرکزی به این زیست بوم می آیند و این منطقه جزء مناطق حفاظت شده اعلام گردیده است.
● تکیه بیگلربیگی : در قسمت شمالی مسجد جامع کرمانشاه حسینیه و یا تکیه بیگلربیگی از دوره قاجاریه بر جا مانده است. به سال ۱۳۲۶ هجری قمری توسط عبدالله خان فراش باشی ملقب به بیگلر بیگی ساخته شد و از لحاظ آیینه کاری در میان تکایای شهر کرمانشاه بی نظیر می باشد. زیبایی این بنا به واسطه سبک آیینه کاری های بسیار ظریف بر روی گچ بری های هندسی آن است.
● تکیه معاون الملک : این عمارت زیبا و تاریخی متعلق به دوره قاجاریه می باشد که در سال ۱۳۱۵ هجری قمری به دستور حسن خان معینی معروف به معاون الملک ساخته شده است. کاشی کاری نفیس آن با نقوش چهره های رجال مذهبی و سران عشایر از نکات مهم این اثر تاریخی می باشد که در بافت مرکزی شهر کرمانشاه در خیابان شهید حداد عادل واقع است.
● سراب نیلوفر : پس از طی مسافتی حدوداً ۲۸ کیلومتری در بزرگراه شمال غربی شهر کرمانشاه به سراب نیلوفر و روستای کوچکی به همین نام بر می خوریم که در دامنه کوه کماجار قرار دارد. حوضچه سراب نیلوفر مملو از گل های نیلوفر است و پوشش گیاهی متنوعی سطح وسیعی از سراب را در بر می گیرد. استقبال مردم از طبیعت زیبا و آب و هوای مطبوع این منطقه باعث گردیده که تأسیسات رفاهی مناسبی مجاور آن ایجاد گردد.
● طاق بستان : مجموعه تاریخی باستانی طاق بستان در دامنه کوهی به همین نام در شمال شهر کرمانشاه در کنار چشمه ای کوچک قرار دارد دارای یک طاق بزرگ و یک طاق کوچک است که در دل کوه کنده شده است. این آثار را به دوران سلطنت خسرو پرویز دوم به سال ۵۹۰ تا ۶۲۷ میلادی نسبت داده اند.
● مسجد جامع کرمانشاه : پس از عبور از میدان آزادی به طرف جنوب در قسمت راست خیابان مدرس مسجد جامع واقع گردیده که در سال ۱۱۹۶ هجری قمری مقارن با حکومت علی مرادخان زند ساخته شده است. در جنوب این مسجد مسجد دیگری وجود دارد که بنیانگذار آن امیر نظام زنگنه می باشد و به نام مسجد امیری شهرت دارد.
● مسجد عماد الدوله : در محله قدیمی فیض آباد در طرف غرب بازار زرگرها در سال ۱۲۸۵ هجری قمری توسط امام قلی میرزا عماد الدوله والی غرب و سرحدات عراقین احداث شده است. این مسجد با سایر ابنیه تاریخی مانند بازار و کاروانسرای عماد الدوله از دوره قاجاریه پابرجاست.
● موزه پوشاک و زیورآلات : در سال ۱۳۸۳ در محل تکیه معاون الملک، موزه پوشاک و زیور آلات با غرفه های متعدد افتتاح گردیده است که هر غرفه نمایانگر پوشاک منطقه ای در استان کرمانشاه می باشد. این موزه در قسمت جنوبی تکیه معاون الملک در تالاری به وسعت دویست متر مربع قرار دارد و شامل هشت غرفه پوشاک سنتی است.

← تاریخی و فرهنگی
● طاق‌بستان و نقش‌برجسته‌های ساسانی
● شکارگاه خسروپرویز
● غار دو اشکفت
● پل کهنه کرمانشاه
● قلعه کهنه کرمانشاه
● بازار تاریخی کرمانشاه
● تیمچه اسماعیل
● سرای وکیل‌الدوله
● سرای حکیم‌الدوله
● سرای عمادالدوله
● سرای کاشانی
● تکیه بیگلربیگی
● تکیه معاون‌الملک
● مسجد عمادالدوله
● مسجد جامع کرمانشاه
● مسجد دولتشاه
● مسجد حاج شهبازخان
● مسجد شازده
● مسجد شافعی
● خانه خواجه باروخ (رنده‌کش)
● خانه معین‌الکتاب
● خانه خدیوی
● خانه گل‌عنبر
● خانه‌های تاریخی محله فیض‌آباد
● کاروانسرای فیض‌آباد
● عمارت کنسولگری بریتانیا
● ساختمان و سردر شهرداری کرمانشاه
● مدرسه کزازی
● گورستان پارتی
● موزه پوشاک و زیورآلات
● موزه خط و کتابت
● موزه پارینه‌سنگی زاگرس
● موزه تاریخ طبیعی کرمانشاه
● موزه دفاع مقدس
● موزه شهدا

← طبیعی و محیطی
● سراب نیلوفر
● تالاب هشیلان
● سراب طاق‌بستان
● سراب قنبر
● سراب خضر الیاس
● سراب خضر زنده
● سراب یاوری
● تالاب مشینان
● پناهگاه حیات‌وحش ورمنجه
● کوه طاق‌بستان
● کوه فرخشاد
● ارتفاعات پراو
● غار پراو
● پارک جنگلی طاق‌بستان
● باغ گل‌ها
● دشت‌های پیرامون کرمانشاه
● جنگل‌ها و پوشش بلوط زاگرس
● چشمه‌ها و سراب‌های منطقه
● دره‌ها و چشم‌اندازهای زاگرس مرکزی

← بازار و شهری
● بازار تاریخی کرمانشاه
● بازار زرگرها
● تاریکه‌بازار
● بازار بزازها
● بازار مسگرها
● بازار صندوق‌سازها
● بازار تفنگ‌سازها
● محله فیض‌آباد
● محله علاف‌خانه
● محله آبشوران
● محله چال‌حسن‌خان
● محله چهارباغ
● محله سپه
● محله رشیدی
● محله جوانشیر
● میدان شهرداری
● خیابان مدرس
● سه‌راه شهدا
● سبزه‌میدان
● محله سرقبرآقا
● بافت تاریخی مرکزی شهر
● محور گردشگری مدرس–بازار–فیض‌آباد
● شهر و منطقه ماهیدشت در حوزه پیرامونی کرمانشاه

← تفریحی و عمومی
● بازدید از طاق‌بستان
● گردش در بازار تاریخی کرمانشاه
● بازدید از تکیه معاون‌الملک
● بازدید از تکیه بیگلربیگی
● گردش در سراب نیلوفر
● طبیعت‌گردی در تالاب هشیلان
● کوه‌پیمایی در ارتفاعات طاق‌بستان
● کوه‌پیمایی در ارتفاعات پراو
● غارنوردی در غار پراو
● بازدید از غار دو اشکفت
● گردش در پارک جنگلی طاق‌بستان
● بازدید از باغ گل‌ها
● موزه‌گردی در بافت تاریخی شهر
● پیاده‌گردی در محله‌های قدیمی کرمانشاه
● عکاسی از معماری و بناهای تاریخی
● طبیعت‌گردی در دشت‌ها و ارتفاعات اطراف شهر
● گردش در مسیرهای تاریخی–طبیعی زاگرس

← مذهبی
● مسجد جامع کرمانشاه
● مسجد عمادالدوله
● مسجد دولتشاه
● مسجد حاج شهبازخان
● مسجد شازده
● مسجد شافعی
● تکیه معاون‌الملک
● تکیه بیگلربیگی
● سرقبرآقا (قبر آقا)
● خانقاه خاکسار
● خانقاه اخوت
● امامزاده ابراهیم
● کلیسای قلب مقدس مسیح
● کلیسای پنطی‌کاستی
● کلیسای ارامنه کرمانشاه
● زیارتگاه‌ها و اماکن مذهبی محلی

● اسلام آباد غرب
● پاوه
● ثلاث باباجانی
● جوانرود
● دالاهو
● روانسر
● سرپل ذهاب
● سنقر
● صحنه
● قصرشیرین
● کنگاور
● گیلانغرب
● هرسین