کرمان (پایتخت)

آشنایی با شهر کرمان

شهر کرمان از شهرهای کهن و قدیمی و تاریخی ایران است. در روایت های اساطیری آمده است که کیخسرو کرمان و مکران را به رستم بخشید. همچنین نشانه هایی از فرمانروایی بهمن بر این خطه می دهند. اما روایات تاریخی در مورد این شهر از آنگاه آغاز می شود که کوروش آن را تبعیدگاه نبونید قرارداد.
سربازان اسکندر مقدونی به هنگام لشگر کشی به هند توقفی غارتگرانه در کرمان داشته اند. نام سابق آن گواشیر یا به اردشیر (وه اردشیر) به معنی جای نیک اردشیر بوده است. شهری که اردشیر ساسانی بنا نهاد در گذشته آبادتر و دارای با روی محکم و چهار دروازه بود که یکی از آنها به دروازه سلطانی شهرت داشت.
در سال ۲۹ هجری قمری که شهر کرمان در مقابل حمله اعراب تاب نیاورد به تصرف مسلمانان در آمد و بسیاری از مردم آن گریختند و همچنان بر دین زرتشت پایدار ماندند.
شهر بردسیر که در زمان سلطنت آل بویه کرسی جدید ایالت کرمان شد بدون شک و تردید همان شهر جدید کرمان است زیرا آنچه در کتب جغرافیایی در باب محل بردسیر نوشته شده و تعریفی که از ابنیه بردسیر و اوضاع طبیعی آن ذکر شده همه بر شهر فعلی کرمان تطبیق دارد. همچنین پس از قرن چهارم هجری قمری بردسیر که گواشیر نامیده می شد، کرسی کرمان گردید و مردم آن روزگار به جای تمام آن اسامی اسم (شهر کرمان) را به کار می بردند مقدسی درباره بردسیر می گوید اگرچه شهر بزرگی نیست ولی شهر بسیار مستحکمی است. بیرون شهر قلعه بزرگی است که در سال ۳۱۵ هجری قمری به دستور ابن الیاس حاکم آنجا بنا شده است. شهر دارای چهار دروازه بود که سه دروازه به نام شهری که از آن دروازه به سوی آن شهر می رفتند، موسوم بود: دروازه ماهان، دروازه زرند و دروازه خبيص در سال ۶۱۹ هجری قمری اولین پادشاه سلسله قراختائیان کرمان بر شهر کرمان استیلا یافت و از آن پس بر سراسر ایالت کرمان حکومت کرد حافظ ابرو می گوید ترخان خاتون، دختر قتلق خان قراختائی، در سال ۶۶۶ هجری قمری مجموعه ای بسیار باشکوه شامل مسجد، مدرسه و غیره در کرمان ساخت.
شاه اسماعیل اول صفوی در سال ۹۰۸ هجری قمری بلاد کرمان را از آخرین امیر آق قویونلو گرفت و آرامش نسبی در کرمان تا پایان دوره حکومت صفویه برقرار شد. گنجعلی خان از امرای مشهور صفویه که نزدیک به ۳۰ سال در کرمان حکومت کرد، آثار و ابنیه مهمی از جمله حمام، کاروانسرا، مدرسه، مسجد، میدان، بازار، ضرابخانه، آب انبار، چهار سوق و غیره از خود به یادگار گذشت که مجموعه گنجعلی خان هنوز هم در این شهر از شهرت به سزایی برخوردار است.
شهر کرمان، مرکز شهرستان و استان کرمان، بزرگترین شهر استان کرمان محسوب می شود. مساحت تقریبی شهر کرمان ۱۰۵ کیلومتر مربع می باشد. فاصله شهر کرمان تا تهران ۹۹۵ کیلومتر تا زاهدان ۵۱۹ کیلومتر و تا بندر عباس ۴۹۳ کیلومتر می باشد.

نقاط دیدنی شهر کرمان

● آرامگاه شاه نعمت الله ولی: به سال ۸۴۰ هجری قمری بنای اولیه آرامگاه عارف نامی (شاه نعمت الله ولی) در ۴۲ کیلومتری جنوب کرمان در شهر ماهان گذارده شد. بر اساس متن کتیبه سردر اصلی آرامگاه این بنا به دستور یکی از مریدان شاه نعمت الله ولی ساخته شده و بعدها در زمان شاه عباس اول صفوی بخش هایی به آن اضافه شد. باغ سرسبز و مصفای این آرامگاه بی تردید یکی از نقاط دیدنی و گردشگری استان کرمان به شمار می آید.
● آرامگاه مشتاقیه (سه گنبد): این بنای زیبا و ارزشمند از دوره قاجاریه تا کنون در میدان مشتاقیه ابتدای خیابان هفده شهریور پابرجا است. به سه گنبد (دو گنبد کاشیکاری و یک گنبد ساده) هم شهرت دارد. زیر گنبدها مقابری به نام های کوثر علیشاه و شیخ اسماعیل و مشتاق علیشاه واقع شده تاریخ احداث این آرامگاه به سال ۱۲۶۰ هجری قمری باز می گردد.
● ارگ راین: ارگ تاریخی راین تا حدود ۱۵۰ سال پیش مسکونی و در مکان قبلی این شهر بوده که در انتهای شهر راین واقع است با ۲۰ هزار متر مربع وسعت این ارگ می تواند گواه زنده ای بر تاریخ طولانی منطقه راین باشد. ارگ راین بزرگترین بنای خشتی بعد از ارگ بم به شمار می آید. ساختار آن شباهت به ارگ بم دارد و قدمت آن به دوره ساسانیان بر می گردد.
● امامزاده شاهزاده حسین: شهر جوپار، در ۳۰ کیلومتری جنوب شهر کرمان یکی از ییلاقات آن محسوب می شود که از طبیعت زیبا و امکانات متنوعی برخوردار است. آرامگاه شاهزاده حسین (ع)، برادر امام رضا (ع)، از اماکن متبرکه این شهر به شمار می آید و قدمت بنای آن به دوره صفویه باز می گردد.
● بازار بزرگ کرمان: در مرکز شهر کرمان از اطراف میدان مشتاقیه (شهدا) تا میدان ارگ بازار شهر کرمان جهت مبادلات کالا و خرید و فروش و عرضه محصولات گوناگون به صورت راسته بازارهای تخصصی فعال است (هر راسته بازار به یکی از کالاها اختصاص دارد). بازار کرمان که دوره های تاریخی بسیاری را پشت سر گذاشته هم اکنون نیز شاهد تغییرات جدیدی است. سبک معماری آن بسیار غنی و با ارزش بوده و راسته بازارهای شهر کرمان نسبت به بازارهای سایر شهرهای ایران طولانی تر می باشد.
● باغ و عمارت شاهزاده ماهان: در حدود ۶ کیلومتری شهر ماهان باغی زیبا و با ارزش از باغ های ایرانی پابرجا است که به فرمان عبدالمجید میرزا فرما نفر ما در دوره قاجاریه بنا گردیده است. در مقابل عمارت دو طبقه آن حوض آب پلکانی (آب نما) و فواره های زیبایی تعبیه شده که هنگام استفاده جلوه خاصی به باغ می بخشند. این باغ تاریخی و مصفا در ایام فصل بهار و تابستان بیشترین گردشگران را به سوی خود جذب می نماید.
● کتابخانه ملی کرمان: بنای زیبا و تاریخی کتابخانه ملی کرمان به سال ۱۳۱۲ هجری شمسی در دوره پهلوی اول می رسد که توسط حاج محمد علی راوری جهت کارخانه ریسندگی خورشید ساخته شد. این بنا پس از یک دوره طولانی که بلا استفاده بود، در سال ۱۳۷۸ شمسی به ثبت آثار ملی رسید و جهت کتابخانه ملی کرمان در نظر گرفته شد. در حال حاضر بیشتر تحت عنوان "کتابخانه مرکزی کرمان" شناخته می شود.
● گنبد جبلیه: این گنبد که در ضلع غربی میدان صاحب الزمان واقع شده، یکی از نقاط دیدنی شهر کرمان و در زمره زیباترین آثار هنر معماری ایران است. تاریخ بنای آن به اواخر دوره ساسانی و یا اوایل دوره اسلامی باز می گردد ساختمان گنبد از استحکام بالایی برخوردار است و علت آن را در استفاده از شیر شتر به جای آب می دانند.
● مجموعه ابراهیم خان: از بناهای دوران قاجاریه در مجاورت بازار بزرگ کرمان است که از شهرت خاصی برخوردار است و شامل مدرسه، بازار، آب انبار، حمام، کاروانسرا و بادگیر می باشد. این مجموعه به فرمان ابراهیم خان ظهیر الدوله یکی از امرای دوره فتحعلیشاه قاجار ساخته شده و از نظر سبک و هنر معماری و کاشیکاری بسیار ارزنده و نفیس است.
● مجموعه گنجعلی خان: گنجعلی خان نزدیک به ۳۰ سال در شهر کرمان حکومت کرد و آثار و ابنیه بسیار ارزشمندی از خود به جا گذاشت. حمام، کاروانسرا، مدرسه، مسجد، میدان، ضرابخانه، آب انبار، بازار و چهار سوق از آن جمله است. وی از امرای صفویه و از مقربان شاه عباس اول صفوی بود. امروزه این مجموعه تاریخی یکی از نقاط دیدنی شهر کرمان به شمار می آید و گردشگران خارجی و داخلی را به سوی خود جذب می نماید.
● مسجد جامع مظفری: این مسجد جزء مفاخر فرهنگ و تمدن ایران محسوب میشود ساخت این مسجد که در حاشیه غربی میدان شهدا مشتاقیه و ابتدای خیابان دکتر شریعتی قرار دارد در سال ۷۵۰ هجری قمری انجام پذیرفته و منسوب به امیر مبارزالدین محمد مظفری است. طبق شواهد تاریخی این مسجد در ابتدا خارج از شهر کرمان قرار داشته ولی به تدریج با گسترش شهر در محدوده داخلی آن واقع شده است.

← تاریخی و فرهنگی (هسته مرکزی و جهانی)
● مجموعه گنجعلی‌خان (میدان، حمام، کاروانسرا، ضرابخانه، آب‌انبار)
● مجموعه ابراهیم‌خان
● بازار بزرگ کرمان (راسته‌های تاریخی)
● مسجد جامع مظفری
● گنبد جبلیه
● گنبد (قبه) سبز
● قلعه اردشیر
● قلعه دختر (کرمان)
● قلعه گلباف
● تخت درگاه قلی‌بیگ
● آتشکده کرمان (موزه زرتشتیان)
● کتابخانه ملی کرمان (کتابخانه مرکزی)
● آرامگاه خواجه اتابک
● آرامگاه مشتاقیه (سه گنبد)

← مذهبی
● امامزاده زید (شهداد)
● امامزاده شاهزاده حسین (جوپار)
● امامزاده‌های محلی شهر کرمان
● زیارتگاه پیر بابا مسافر (شهداد)

← طبیعی و محیطی
● کویر لوت و کلوت‌های شهداد
● آب‌گرم سیرچ (روستای سیرچ)
● آبشار راین (نزدیکی راین)
● اثر طبیعی ملی سرو سیرچ
● باغ ملی کرمان
● باغ شاهزاده ماهان (منطقه ماهان)
● منطقه گردشگری ماهان
● نواحی کوهستانی جوپار و سیرچ
● دشت‌ها و بیابان‌های اطراف شهداد

← بازار و شهری
● بازار ارگ (میدان ارگ)
● بازار قدمگاه
● بازار وکیل (کرمان)
● کاروانسرای چهار سوق
● کاروانسرای گلشن
● کاروانسرای حاج آقا علی
● حسینیه چترود
● حمام عامری (اختیارآباد)
● حمام وکیل
● باغ ملی (میدان ولیعصر)
● خیابان شریعتی و راسته‌های تاریخی

← موزه‌ها و فرهنگی-علمی
● موزه باستان‌شناسی (باغ هرندی)
● موزه تاریخ طبیعی
● موزه دفاع مقدس
● موزه سازهای سنتی
● موزه سکه
● موزه صنعتی
● موزه فرش (باغ موزه فرش)
● موزه حمام گنجعلی‌خان
● موزه ماهان

← روستاها و مناطق مهم
● ماهان
● راین (شهر تاریخی)
● شهداد
● گلباف
● سیرچ
● چترود
● اختیارآباد
● جوپار

← شاهکارهای شاخص گردشگری
● باغ شاهزاده ماهان
● ارگ راین (نزدیکی شهر راین)
● شهر تاریخی راین
● کویر لوت (ثبت جهانی)