گرگان، مرکز استان گلستان، شهری تاریخی در شمال ایران است که از یک‌سو با بافت تاریخی، بازار نعلبندان و بناهای ارزشمند شناخته میشود و از سوی دیگر به جنگل‌های هیرکانی، ناهارخوران، النگ‌دره و روستای زیارت دسترسی دارد. این تنوع تاریخی و طبیعی، گرگان را به یکی از مهم‌ترین مقاصد گردشگری شمال ایران تبدیل کرده است.
گرگین پسر میلاد در شاهنامه از پهلوانان ایران در عهد کیکاووس و کیخسرو بود که در تاریخ طبرستان بنای شهر گرگان (استر آباد) را به او نسبت می دهند. این شهر از قدیمی ترین شهرهای ایران باستان بوده که دارای سابقه شش هزار سال تمدن می باشد.به علت موقعیت جغرافیایی و قرار گرفتن بر سر راه تجارتی معروف جاده ابریشم بندرگاه آبسکون از اهمیت خاصی برخوردار بود.
پس از حمله اعراب چندین بار غارت شد. در ضمن جنگهای آل بویه و آل زیار، در اطراف شهر ویران شد. در حمله مغول نیز آسیب فراوان دید. همچنین بیشتر بناهای تاریخی و قدیمی آن در نتیجه هجوم اقوام وحشی و زلزله از بین رفت. استر آباد قدیم توسط بارویی به طول ۶ کیلومتر محصور بود و رفت و آمدها از چهار دروازه شهر انجام می شد. همچنین شهر به چندین محله مانند سبزه مشهد، نعلبندان، میدان و غیره تقسیم شده بود. در دوره صفویه این شهر به دارالمؤمنین شهرت یافته بود. شهر گرگان، مرکز استان گلستان و بزرگترین شهر کناره خاوری دریای خزر در شمال شرقی ایران به شمار می رود. این شهر در شمال کوهپایه های رشته کوههای البرز با وسعتی معادل ۸۵ کیلومتر مربع، در دشتی وسیع و حاصلخیز در حاشیه دو رودخانه زیارت که از شرق و رودخانه تول چشمه که از غرب شهر عبور می کنند، واقع شده است. ارتفاع شهر گرگان از سطح دریای آزاد ۱۶۰ متر می باشد.
● آبشار باران کوه: آبشار باران کوه در ۱۸ کیلومتری جنوب غربی شهر گرگان، در مجاورت رودخانه شصت کلا و در حاشیه جنگلی به همین نام واقع گردیده است. یکی از نقاط بسیار خوش آب و هوا و گردشگری اطراف شهر گرگان به شمار می رود.
● آبشار و چشمه آبگرم زیارت: در جنوب شهر گرگان در ادامه راه آسفالت ناهار خوران، پس از طی ۱۲ کیلومتر به روستای زیارت خاصه رود (امامزاده عبدالله) می رسیم که یکی از ییلاق های زیارتی و توریستی است. وجود طبیعت زیبا، آب و هوای مناسب، آبشار و چشمه آبگرم موجب شده که در فصل تابستان تعداد بی شماری علاقمند را به خود جذب نماید.
● امامزاده اسحاق (نور): در محله سرچشمه شهر گرگان واقع است. بنای آجری امامزاده به شکل كثير الاضلاع ساخته شده است و قدمت بنای آن حدود به ۶۰۰ سال پیش می رسد.
● بازار قدیمی شهر گرگان: محدوده این بازار در قسمت مرکزی شهر می باشد که ضلع شمالی خیابان امام خمینی حد فاصل میدان شهرداری و خیابان رجایی و شهدا را در بر می گیرد. این بازار بافت سنتی منحصر بفردی دارد و از چندین محله تشکیل می شود (نعلبندان، سرچشمه میدان، شهر قدیم جرجان و ...).ابنیه بسیاری در این بازار دیده می شود و از روزگاران گذشته از رونق زیادی برخوردار بوده و پیشه وران در آن فعالیت گسترده ای داشته اند. بازار گرگان یکی از بازارهای معروف منطقه شمال شرقی ایران در مسیر جاده ابریشم بود و شهرت خاصی داشت. معمولاً در سطح استانهای شمالی ایران به مناسبت روزهای هفته بازارهای محلی برپا می شود که در آنها محصولات متنوع بومی و غیر بومی، به ویژه صنایع دستی ارائه می شود. از جمله آنها جمعه بازار گرگان هم از ویژگی خاص برخوردار است.
● تپه باستانی تورنگ (تورنگ تپه): در ۱۷ کیلومتری شمال شرقی گرگان واقع است و از چندین تپه نزدیک به هم تشکیل شده است. قدمت آثار کشف شده در این تپه به هزاره دوم و سوم قبل از میلاد باز می گردد. در سال ۱۲۱۹ هجری شمسی آثار بسیار نفیسی، توسط باستان شناسان خارجی، از این تپه به دست آمده است. اشیایی مانند آبخوری، جام دایره شکل، ابزاری از سنگ زرد، ظروف سنگی، سلاح های جنگلی، تبر و دشنه مسی و برخی وسایل طلایی، نقره ای، مفرغی و یا برنزی.
● دیوار تاریخی گرگان (سد اسکندر) یا سد انوشیروان: در میان ساکنان ترکمن این منطقه به قزل آلان (دیوار سرخ) شهرت دارد. طول این دیوار تاریخی ۱۵۵ کیلومتر است که از خواجه نفس تا پیش کمر امتداد دارد و پس از دیوار بزرگ چین، طولانی ترین دیوارهای دفاعی به جا مانده از عهد کهن محسوب می شود. این دیوار (سد) در زمان اشکانیان به دستور مهرداد دوم برای جلوگیری از هجوم اقوام مهاجم هپتال احداث شده است.
● سد کوثر: در ۱۶ کیلومتری جنوب شرقی شهر گرگان بر روی رودخانه نومل احداث شده است (بند قدیمی نومل در شمال شرقی روستای نومل گرگان قرار داشته). این سد از نوع خاکی است و طول تاج آن ۶۰ متر می باشد.
● گردشگاه ناهار خوران: این منطقه ی جنگلی در حدود ۴ کیلومتری جنوب شهر گرگان قرار دارد. از لحاظ آب و هوایی ناحیه ناهار خوران جزو نواحی معتدل و نیمه مرطوب خزری است. طبیعت زیبا و چشم انداز زیبای این منطقه همه ساله مسافران زیادی را به سمت خود جلب می نماید. رستوران های متعدد، شهر بازی، بازارچه های خرید و دیگر امکانات رفاهی، هتلها و اقامتگاه های متعدد، شرایط مطلوبی را برای اوقات فراغت گردشگران آماده کرده است.
● مدرسه عمادیه گرگان: در سال ۹۵۲ هجری قمری (دوره شاه سلیمان صفوی)، مدرسه عمادیه توسط روح الله حسینی استر آبادی بنا نهاده شد. یکی از آثار قدیمی شهر به شمار می رود و در محله نعلبندان شهر گرگان واقع شده است.
● مسجد جامع گرگان: این مسجد که در بازار سنتی و قدیمی نعلبندان شهر گرگان قرار دارد، از بناهای دوران سلجوقیان است و بر مناره آن کتیبه هایی به خط کوفی دیده می شود. روی منبر چوبی این مسجد تاریخ ۸۵۹ هجری قمری، دیده میشود. همچنین در شبستان غربی مسجد فرمانهای تاریخی متعددی روی سنگها دیده می شود.
● مسجد گلشن: این مسجد در قسمت شمال شرقی چهارراه میدان، در بافت قدیم بازار، محله سرچشمه واقع گردیده است. بنای اصلی آن از دوره صفویه می باشد ولی در دوره قاجاریه تغییرات زیادی در آن انجام شده است.
● منطقه گردشگری النگ دره: این ناحیه در ۳ کیلومتری شهر گرگان قرار دارد. از وسط این پارک جنگلی که در دامنه جنگل های انبوه قرار گرفته رودخانه ای عبور می کند و دارای چندین چشمه آب می باشد.
● موزه گرگان: در ویترینهای معدود این موزه آثاری معرفی شده که بیشتر به دشت گرگان اختصاص دارد و قدمت ۷۰۰۰ ساله دارد. این موزه مکان بسیار مناسبی برای علاقمندان به تاریخ و شناخت این ناحیه می باشد.
← تاریخی و فرهنگی
● دیوار تاریخی گرگان (قزل‌آلان / مار سرخ)
● تپه باستانی تورنگ‌تپه
● شهر تاریخی جرجان و محوطه‌های باستانی پیرامون آن
● مدرسه عمادیه
● مسجد جامع گرگان
● مسجد گلشن
● بازار تاریخی نعلبندان
● خانه تاریخی امیرلطیفی
● خانه تاریخی باقری
● خانه تاریخی تقوی
● خانه تاریخی خراسانی
● خانه تاریخی کبیر
● کاخ آقا محمدخان قاجار
● کاروانسرای قزلق
● قلعه خندان
● موزه باستان‌شناسی گرگان
● بافت تاریخی و محلات قدیمی گرگان
● بافت تاریخی روستای زیارت
← طبیعی و محیطی
● پارک جنگلی ناهارخوران
● پارک جنگلی النگ‌دره
● پارک جنگلی قرق
● آبشار باران‌کوه
● آبشار و چشمه آبگرم زیارت
● آبشار گرما‌بدشت
● جنگل‌های هیرکانی جنوب گرگان
● رودخانه شصت‌کلا
● رودخانه زیارت
● چشمه‌ها و منابع آب طبیعی منطقه زیارت
● سد کوثر و چشم‌اندازهای پیرامون آن
● دشت و مناطق کوهپایه‌ای شمال و جنوب گرگان
● زیست‌بوم جنگلی–کوهستانی البرز شرقی
← بازار و شهری
● شهر گرگان
● بازار تاریخی نعلبندان
● محله سرچشمه
● محله سبزه‌مشهد
● محله دوشنبه‌ای
● بافت تاریخی مرکزی گرگان
● روستای زیارت
● روستای نومل
● روستای شصت‌کلا
● محور گرگان–ناهارخوران–زیارت
● بازارها و جمعه‌بازارهای محلی گرگان
← تفریحی و عمومی
● گردشگاه ناهارخوران
● پارک جنگلی النگ‌دره
● پارک جنگلی قرق
● طبیعت‌گردی روستای زیارت
● بازدید از آبشار باران‌کوه
● پیاده‌روی و جنگل‌گردی در شصت‌کلا
● بازدید از بازار تاریخی نعلبندان
● بازدید از خانه‌ها و بافت تاریخی گرگان
● عکاسی از جنگل‌های هیرکانی
● مسیر گردشگری گرگان–ناهارخوران–زیارت
● تجربه اکوتوریسم جنگل–آبشار–روستا
← مذهبی
● امامزاده عبدالله گرگان
● امامزاده اسحاق
● مسجد جامع گرگان
● مسجد گلشن
● قدمگاه حضرت ابوالفضل
● مسجد دارالشفاء
● مسجد سردار
● امامزاده‌ها و زیارتگاه‌های محلی گرگان
موقعیت جغرافیایی: مرکز استان گلستان، در دامنه‌های شمالی البرز و در محدوده‌ای میان دشت گرگان و مناطق جنگلی جنوب استان.
ویژگی طبیعی: جنگل‌های هیرکانی، کوهستان، چشمه، رودخانه، آبشار و مناطق ییلاقی.
جاذبه شاخص: ناهارخوران، النگ‌دره، روستای زیارت، بازار نعلبندان و دیوار تاریخی گرگان.
نوع گردشگری: تاریخی، فرهنگی، شهری، طبیعت‌گردی، جنگل‌گردی، روستاگردی و مذهبی.
هنوز نظری برای این شهر ثبت نشده است. شما اولین نفر باشید!