گلستان

این استان یکی از قدیمی ترین بزرگ ترین و آبادترین‌ سرزمین های شمال شرقی ایران قبل از اسلام بوده است. به گفته باستان شناسان آثار به جا مانده از این تمدنها شباهت بسیاری به آثار به دست آمده از تمدن سومری ها و عیلامی ها دارد. در اواسط هزاره دوم قبل از میلاد این خطه مرکز عمده تمدن تیره یی از اقوام آریایی نژاد که در این ناحیه سکنی داشته اند بوده است. در زمان هخامنشیان به نام هیرکانی (هیر کانیا) شهرت داشته است. در این نواحی آثار تاریخی فراوانی یافت شده، از جمله دیوار (سد) اسکندر به طول تقریبی ۱۵۵ کیلومتر که در دوره ساسانیان بنا شده است. این سد دیوار که بقایای آن همچنان در پاره ای از نقاط دیده می شود، در شمال گرگان از باختر به خاور کشیده شده و برای جلوگیری از هجوم اقوام شمالی بنا گردیده بود. در عهد اولین سلاطین مستقل ایران بعد از اسلام این ناحیه در دست سامانیان بود و بعدها گاهی به دست آل بویه می افتاد.
سرانجام آل زیار در آنجا سلطنتی برپا کردند که از اوایل قرن چهارم تا اواسط قرن پنجم هجری قمری دوام یافت. بنای مقبره قابوس و شمگیر از سلاطین این سلسله هنوز نزدیک ویرانه های شهر قدیم جرجان موجود است. همچنین تا قرن هفتم این ناحیه به ولایت گرگان شهرت داشته و از قرن هفتم تا چهاردهم استرآباد خوانده میشد. در سال ۱۲۰۶ هجری قمری شهر استرآباد برای آخرین بار توسط آقا محمدخان قاجار در کنار ویرانه های شهر قبلی تجدید بنا گردیده و به این نام شهرت یافته است.
در نخستین تقسیمات کشوری ایران پس از مشروطه، ایران به چهار ایالت و دوازده ولایت تقسیم شد که ولایتی نیز به نام استر آباد در زمره ولایات آن بود که محدوده تقریبی استان کنونی گلستان را پوشش میداد. با اعمال تقسیماتی جدید در سال ۱۳۱۶، این نواحی ابتدا جزئی از استان شمال و سپس به بخشی از استان دوم تبدیل شد. با ایجاد استان مازندران در سال ۱۳۳۵ گرگان و گنبد کاووس نیز از جمله شهرستانهای آن محسوب شد. استان گلستان در سال ۱۳۷۶ با انتزاع از استان مازندران به وجود آمد.

آب و هوای استان گلستان به علت موقعیت جغرافیایی خاص آن دارای تنوع زیادی در فصول سال می باشد. امتداد کوههای البرز که نواحی جنوبی و غربی آن را پوشش داده، جایگاه آب و هوای سرد کوهستانی است، در شمال این کوهها دشت ها و جلگه ها قرار دارد که خود دارای دو نوع آب و هوا است: یکی آب و هوای خشک و نیمه خشک که بیشتر در مجاورت بیابان های ترکمنستان و صحرای ترکمن قرار دارد و دیگری آب و هوای معتدل و مرطوب که به صورت نوار سبزی بین دو نوع آب و هوای یاد شده قرار دارد.
در این مناطق سفره آبهای زیر زمینی فراوان و مناسب بودن خاک سبب رونق کشاورزی شده و بیشترین شهرهای استان در این منطقه قرار دارد. همچنین بیشترین بارندگی استان در زمستان و کمترین آن در تابستان می باشد.

مهم ترین محور دسترسی به استان گلستان محور بزرگراه ساری - بهشهر - گرگان است که به عنوان جاده کناره شهرت دارد. ادامه این محور از طریق بجنورد و قوچان به مشهد و از آنجا به سرخس منتهی میشود‌. شبکه ریلی سراسری ایران نیز تا گرگان و اینچه برون در مرز ترکمنستان هم رسیده است. از فرودگاه گرگان پروازهایی به تهران، مشهد و زاهدان به طور منظم برقرار است. همچنین فرودگاهی در کلاله ارتباط هوایی تهران و این شهر را برقرار می نماید. بندر ترکمن که روزگاری نقشی مهم در ارتباطات دریایی ایران داشت، اهمیت خود را از دست داده و تنها جهت حمل سوخت مورد استفاده قرار می گیرد.

سراسر استان گلستان مملو از جاذبه های گوناگون طبیعی و دیدنی است و جای جای این استان جاذبه ویژه ای برای گردشگران داخلی و خارجی به همراه دارد: سواحل دریای خزر، خلیج گرگان و شبه جزیره آشوراده، مناطق حفاظت شده محیط زیست، طبیعت سرسبز و خرم (جنگلها و پارک های جنگلی)، آبشارها، سدها، غارها، گل فشان ها، رودخانه های پر آب، تالابها و دریاچه ها که انسان را مجذوب خود میکنند. در کنار این جاذبه های طبیعی، آثار تاریخی متعددی نیز از قرون گذشته به جا مانده که به غنای فرهنگی استان می افزاید.

با توجه به شرایط محیطی و محصولات کشاورزی و دامی، هر استان داری صنایع دستی منحصر به خود می باشد. ابریشم بافی، پلاس، جاجیم، قالیبافی، فرش ترکمن، قالیچه های ترکمن، غرجين (خورجین)، نمدبافی، گلیم و سوزن دوزی، از صنایع دستی این استان به حساب می آیند.
سوغات استان گلستان بیشتر شامل خاویار، ماهی، مرکبات، کیوی، کنسرو ماهی، عسل، ابریشم، قالی، قالیچه، پشتی های ترکمن و جاجیم می شود.

در استان گلستان تنوع غذایی زیادی دیده می شود، به خصوص در انواع نان و آش. از جمله غذاهای بومی آن می توان به چکدرمه (پلوی سنتی ترکمنی)، مانتی، آش گوجه، آش ماش، آش هلی، آش کی، آش سيه شله، كومه لکلی بورک (بورک قارچ)، پوثیق، چافاتی، اکمک، کارتو شکالی بورک (بورک سیب زمینی) اشاره نمود.