در منابع تاریخی اشاره شده که شهر قزوین را شاپور اول ساسانی برای جلوگیری از تهاجمات دیلمی ها بنا نهاد در دوره فتوحات اسلامی نیز این شهر در سال ۲۴ هجری قمری به محاصره درآمد و قزوین رفته رفته به یکی از مراکز مهم اسلامی بدل شد. در زمان امویان نخستین مسجد جمعه در این شهر بنا شد و به نام مسجد الثور شهرت داشت و تا زمان هارون الرشید معتبرترین مسجد شهر بود. خلیفه هادی که نامش موسی بود دستور داد تا شهر جدیدی در مقابل شهر قدیم قزوین بنا نهند و آن را مدینه موسی نام گذاشت مبارک ترک غلام هادی نیز قلعه یا شهر دیگری در حوالی آن در سال ۱۷۶ هجری قمری ساخت که به مدینه مبارک معروف گردید.
در جنگهای اسماعیلیان به خصوص در قرن ششم هجری قمری شهر قزوین آسیب دید و در سال ۵۶۲ هجری قمری قسمتی از حصار شهر به سبب زلزله فرو ریخت در اوایل قرن هفتم هجری قمری با حملات مغولان شهر ویران گردید و در دوره حکومت صفویه بار دیگر رونق و آبادنی به شهر بازگشت. شاه طهماسب اول در سال ۹۵۵ هجری قمری رسماً شهر قزوین را پایتخت خود قرار داد و تا سال ۱۰۰۰ هجری قمری که شاه عباس اول صفوی پایتخت را به شهر اصفهان منتقل کرد پایتخت بود. در این مدت قزوین دوره درخشانی از عمران و توسعه شهری را از سر گذراند که ذکر آن در آثار سفیران و بازرگانان غربی که به ایران آمده اند مشهود است. با احداث نخستین خیابان ها چهارباغ ها میدان ها کاخ ها و غیره به الگویی برای شهرسازی در سراسر ایران تبدیل شد.
در سراسر دوره قاجاریه شهر قزوین به عنوان یک منطقه حکومت نشین مستقل مرتبط با پایتخت مطرح بود و با وجود رکود نسبی اقتصاد و فرهنگ در آن دوره از اندک مراکز پر رونق و تپنده ایران به شمار می رفت.
شهر قزوین مرکز استان قزوین و بزرگترین شهر استان می باشد که در دشت وسیع قزوین واقع شده است. مساحت تقریبی آن ۱۱۵ کیلومتر مربع می باشد. امروزه قزوین یکی از مهم ترین مراکز اقتصادی ایران هم از لحاظ کشاورزی و هم از لحاظ صنعتی به شمار می رود نزدیکی آن به پایتخت کشور و موقعیت آن بیش از پیش بر شکوفایی و رشد همه جانبه آن در چند دهه اخیر افزوده است.

● الموت (سرزمین تاریخ و طبیعت) : ناحیه الموت با ویژگی اقلیمی مناسب و موقعیت خاص جغرافیایی حداقل از هزاره دوم پیش از میلاد زیستگاه مهمی بوده است. در حال حاضر الموت بخش وسیعی از شمال خاوری استان قزوین را در بر گرفته است. در شمال شرقی روستای گازرخان و بر بلندای کوهی به ارتفاع تقریبی ۲۱۰۰ متر، قلعه الموت معروف به قلعه حسن صباح قرار دارد. این قلعه تاریخی در سال ۲۲۶ هجری قمری بنا شده و در سال ۴۸۳ هجری قمری به تصرف حسن صباح درآمده است. وی وی سی و پنج سال در قلعه الموت اقامت داشت.
● امامزاده حسین (شاهزاده حسین) : بقعه متبرکه این امامزاده در شمال گلزار شهدای شهر قزوین واقع شده است. آرامگاه شاهزاده حسین، فرزند بلا فصل امام رضا (ع)، از قرن سوم هجری همواره یکی از اماکن زیارتی مهم قزوین بوده است. بنای با شکوه آن در حمله مغول و کشمکش های دوره صفوی آسیب دیده و مجدداً بازسازی شده است.
● بازار قزوین (مجموعه بازار و سراها) : این بازار در بافت قدیم شهر و در ضلع جنوبی خیابان امام خمینی واقع شده که در دوره صفویه وسعت یافته و هر بازارچه به صنف خاص اختصاص داشته است. بازار قیصریه بخشی از بازار بزرگ قزوین میباشد که در جهت شرق به غرب در شمال مسجد النبی گسترده شده است.
● حسینیه امینی ها : در ضلع غربی خیابان مولوی نرسیده به خیابان شهید محمد منتظری عمارت حسینیه امینی ها از زیباترین آثار هنری دوره قاجاریه قرار دارد که در سال ۱۲۷۵ هجری قمری توسط محمدرضا امینی احداث شده است. آیینه کاری تالار قاب سقفها خنچه پوش ها ارسی ها و دیواره های متحرک چوبی برای هر بازدید کننده ای بسیار چشمگیر است.
● دروازه درب کوشک : از دیرباز ساختار شهر قزوین به گونه ای بود که هشت دروازه در گرداگرد حصار شهر تعبیه شده بود. در حال حاضر تنها دو نمونه از آنها به عنوان یادمانهای گذشته باقی مانده که قدیمی ترین آن دروازه درب کوشک است. این دروازه به سوی شکارگاه های شمال شهر گشوده می شده و دروازه تهران هم که تا دوره قاجار کاربرد داشته در میدانی به همین نام در جنوب شرقی قزوین واقع شده است.
● دریاچه اوان : راه آسفالت مناسبی از شهر قزوین تا مرکز دهستان رجایی دشت به طول ۴۴ کیلومتر و از آنجا تا دریاچه اوان به طول ۲۷ کیلومتر جهت دیدار از این دریاچه زیبا وجود دارد. آب این دریاچه از چشمه سارهای درون جوش تأمین می شود و انواع ماهیان کپور و قزل آلای رنگین کمان در آن یافت می شود. محیط سرسبز و پرندگان اطراف دریاچه چشم انداز لطیفی را برای گردشگران و علاقمندان به طبیعت فراهم نموده است.
● عمارت عالی قاپو (سردر عالی قاپو) : در تقاطع خیابان پیغمبریه و شهدای انقلاب سپه)، سر در عالی قاپو واقع شده است. این بنای تاریخی از ساخته های دوره صفویه در سال ۹۵۱ هجری قمری می باشد. این عمارت شامل مجموعه ای به نام سعادت آباد بوده که در حال حاضر از کل مجموعه، تنها درب عالی قاپو بر جای مانده است.
● عمارت کلاه فرنگی (چهل ستون) : در مرکز شهر قزوین و در جنوب میدان آزادی سبزه میدان)، در میان باغ بزرگی عمارت کلاه فرنگی واقع شده که امروزه تبدیل به موزه شده است. در زمانی که قزوین پایتخت بود این عمارت به کلاه فرنگی معروف بود و شاه طهماسب صفوی دستور ساخت آن را داد و به عمارت کاخ شاهی و حرم خانه شاه نیز شهرت داشت.
● کاروانسرای سعد السلطنه : از دیگر مجموعه های بازار می بایست از سرای سعدیه سعدالسلطنه یاد کرد که دارای یک محوطه تاریخی بسیار زیبا در مرکز شهر قزوین است. در حال حاضر بزرگ ترین مجموعه کاروانسرایی شهری قزوین محسوب میشود که در عهد قاجار و در زمان ناصر الدین شاه توسط سعد السلطنه فرماندار وقت قزوین بنا شده است.
● مسجد النبی (سلطانی) : یکی از بزرگترین و با شکوه ترین مساجد ایران است که از نظر گستردگی صحن و شبستان ها شیوه معماری و استواری بنا در قزوین و ایران منحصر به فردمی باشد. این مسجد بی نظیر که در ضلع جنوبی خیابان امام خمینی و در محدوده بازار شهر واقع شده در سال ۱۲۰۲ هجری قمری به دستور فتحعلیشاه قاجار بنا شده و یکی از آثار تاریخی ارزشمند شهر قزوین به شمار می رود.
● مسجد جامع عتيق (كبير) : در ضلع غربی خیابان شهدای انقلاب اسلامی کهن ترین مسجد شهر در محل دباغان واقع شده است. این مسجد به دستور هارون الرشید در سال ۱۹۲ هجری قمری ساخته شده و گفته می شود که شالوده این مسجد بر روی یک آتشکده دوره ساسانی بنا نهاده شده است.
● آب انبار آقا، در خیابان مولوی
● آب انبار حاج کاظم، در خیابان تبریز
● آب انبار خیابان، در مسجد جامع
● آب انبار سردار، در خیابان تبریز
● آب انبار ملاوردیخان، در نزدیک بازار قزوین
● آبشار اوان حوالی دریاچه اوان
● آب معدنی شیرین سو، در روستای شیرین سو
● آرامگاه امام احمد غزالی، در مسجد احمدیه
● آرامگاه حمدالله مستوفی، در محله ملک آباد قزوین
● آرامگاه سنگی حسن آباد مشرف به روستای حسن آباد
● آرامگاه شهید ثالث
● آرامگاه ملا خلیلا
● امامزاده آمنه خاتون، در خیابان ملک آباد
● امامزاده آباذر، در۱۵ کیلومتری قزوین
● امامزاده اسماعیل، در قزوین
● امامزاده سلطان ویس، در روستای نیاق
● امامزاده علی، در قزوین
● ایوان سنگی نیاق، در روستای نیاق
● بارگاه سلطان سید محمد، در قزوین
● برج باراجین، در روستای با راجین
● برج سنگی سلطان ویس
● برج های دوگانه شمیران، در غرب قلعه شمیران
● بقعه پیغمبریه، در خیابان پیغمبریه
● چشمه آبگرم خرقان
● چشمه آبگرم پله گنبد، در شمال شرقی شهر کوهین
● حمام بلور، در خیابان تبریز
● حمام حاج میرحسن، در خیابان مولوی
● حمام صفا، در خیابان مولوی
● حمام قجر موزه مردم شناسی، در خیابان عبید زاکانی
● خانه داعی، در خیابان نادری شمالی
● خانه شهیدی، در غرب خیابان مولوی
● درخت چنار خون بار، در روستای زرآباد
● دروازه قدیم تهران، در قزوین
● دژ شمیران، در طارم
● زیارتگاه زبیده خاتون، در قزوین
● سرچشمه خارود، در شمال روستای رشکین
● سرچشمه نینه رود، در شمال روستای ویار
● عمارت تاریخی سپهدار، در باغ هزار جریب
● عمارت تاریخی سردار مفخم، در خیابان هلال احمر
● عمارت تاریخی شهرداری قزوین
● غار حاجت خانه، در شمال روستای آکوجان
● غار سفید آب، در روستای سفید آب
● غار ولی، در روشنای گشنه رود
● غار یخی انگول، در قزوین
● قلعه زرکندو، در روستای رشکین
● قلعه شمس کلایه، در روستای شمس کلایه
● قلعه شیر کوه، در روستای باغ دشت
● قلعه قسطين لار، در روستای قسطین لار
● قلعه لمبسر، در ۳ کیلومتر شمال شهر راز میان
● قلعه نویزرشاه، در روستای گرما رود
● کاروانسرای خرزان، در روستای خرزان
● کاروانسرای سنگی پیچ بنف در اطراف روستای پیچ بن
● کلیسای ارامنه، در خیابان طالقانی
● کلیسای کانتور، در خیابان دارایی
● گراند هتل، در محدوده بازار
● مدرسه التفاتیه، در خیابان امام
● مدرسه و مسجد پیغمبریه، در خیابان پیغمبریه
● مدرسه و مسجد سردار، در خیابان تبریز
● مدرسه و مسجد شیخ الاسلام
● مدرسه و مسجد صالحیه، در خیابان مولوی
● مسجد پنجه علی، در خیابان پیغمبریه
● مسجد حیدریه
● مسجد سنجیده، در محله راه ری
● منطقه حفاظت شده طارم سفلی
● منطقه گردشگری زرشک
● منطقه گردشگری کامان
● موزه آق بابا، در روستای آق بابا
● موزه خوشنویسی، در داخل بنای چهلستون
● موزه شهدا، در جوار امامزاده حسین
● موزه شهر قزوین، در خیابان هلال احمر
● میمون قلعه، در شمال بلوار جمهوری اسلامی

● آبیک
● آوج
● الوند
● بویین زهرا
● تاکستان