بندرعباس

آشنایی با شهر بندرعباس

شهر بندر عباس سابقه ای کوتاه دارد و بنای آن به چهارصد سال می رسد. بدون در نظر گرفتن مسائل تاریخی _ سیاسی بندر هرموز (واقع در خشکی) و خلیج فارس و تنگه و جزیره هرمز، تاریخچه آن اهمیت چندانی ندارد، بلکه وجود بندر هرمز در آن ایام و همچنین شهر "سورو" (تهرو) و به قول حمدالله مستوفی "توسر" که در زمان صفویان در نزدیکی آن شهر بندر عباس ساخته شد، می توانند توأماً ترکیبی از تاریخچه بندر عباس را بیان نمایند. تاورنیه جهانگرد فرانسوی میگوید «آلفونسو آلبوکرک» بعد از دو سال توقف در جزیره جروم (هرمز) به واسطه نفاقی که در میان سرداران او پیدا شد ناچار گردید که جزیره را ترک کند و عازم هندوستان شود. وی مجدداً در سال ۱۵۱۴ میلادی به جزیره برگشت و آنجا را به تصرف کامل خویش درآورد. در آن هنگام پرتغالی ها مقابل سواحل جزیره هرمز بندر کوچکی را مشاهده کردند به نام "بندر جرون" که در محل کنونی بندرعباس بنا شده بود. پرتغالی ها این دهکده کوچک را برای پیاده شدن و بارگیری اجناس از خشکی انتخاب کردند. به دلیل خرچنگ زیادی که در ساحل این دهکده دیده میـشد، نام آن را به بندر "کامارااو" یا «کامبارائو» یعنی بندر خرچنگ تبدیل نمودند. نام متداول بعدی یعنی «گمرون» یا «گامبرون" به احتمال قوی از لغت پرتغالی «کامارائو» اقتباس شده است.
در سال ۱۶۲۲ میلادی شاه عباس توانست با انگلیسیها متحد شود و بدین طریق دست پرتغالیها را از خلیج فارس کوتاه کند و به افتخار این موفقیت بندر "گمرون" به بندر عباس تغییر نام پیدا کرد. در سال ۱۶۵۰ میلادی با محصور کردن بندر عباس بر امنیت آن افزوده گردید. سپس انگلیسی ها و هلندی ها در آن تجارتخانه و در کناره دریا عماراتی زیبا بنا کردند. اکثر کشتی های بزرگی که از هند برای ایران و عثمانی و سایر نقاط کالا حمل میکردند، در طول راه در بندر عباس لنگر می انداختند.
هلندی ها در سال ۱۶۹۸ میلادی با کسب اجازه از دولت ایران، شهر جدیدی در وسط بندر عباس بنا نمودند که عمارت کلاه فرنگی یکی از بناهای آن ایام میباشد. این شهر تا زمان حمله افغانها در سال ۱۷۲۲ میلادی دوام آورد.
بعد از ظهور نادرشاه بندر بوشهر جای بندرعباس را گرفت و قرار بود در آنجا ناوگان بزرگی برای ایران تهیه شود. نادر شاه پس از تصرف بندر عباس آن را به سلطان مسقط به اجاره واگذار نمود. پس از کشته شدن سلطان مسقط نماینده او متعهد گشت که مال الاجاره دولت ایران را بپردازد. سلطان جدید مسقط این قرارداد را ملغی دانسته به بندر عباس حمله نمود، اما به دلیل حضور انگلیسی ها، سلطان مسقط با دولت ایران صلح کرد. در پی شورشی که در مسقط به سال ۱۸۶۸ میلادی رخ دارد این امتیاز لغو شد و شهر بندر عباس و توابع آن دوباره به تصرف دولت ایران درآمد. پس از نهضت مشروطیت قانون ایالات و ولایات در سال ۱۲۸۵ هجری شمسی به تصویب رسید که بر اساس آن شهر بندر عباس و توابع آن جزء محدوده ایالت استان فارس و بنادر گردید و بعد از آن تحت اختیار حاکم کرمان قرار گرفت.
بزرگترین شهر استان هرمزگان، شهر بندر عباس می باشد. که مرکز استان به شمار میرود مساحت تقریبی شهر بندرعباس بالغ بر ۶۶ کیلومتر مربع است. این شهر یکی از مهمترین مراکز استراتژیکی و تجاری ایران در جوار خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان است.

نقاط دیدنی شهر بندرعباس

● آب گرم خورگو: در شمال خاوری بندرعباس در محور بزرگراه بندرعباس- سیرجان به فاصله ۶۳ کیلومتری آن راه آسفالت فرعی از طرف راست بزرگراه منشعب و به روستای خورگو منتهی میشود که در حوالی این روستا چشمه آب گرم خورگو واقع شده است. رودخانه آب گرم که از چشمه های آب گرم خورگو سرچشمه گرفته از کنار این آبادی گذشته و سرانجام به خلیج فارس می ریزد.
● آب گرم گنو: در کناره غربی بزرگراه بندر عباس - سیرجان به فاصله تقریبی ۴۲ کیلومتری شمال این شهر راه فرعی آسفالت تقریباً ۲ کیلومتر منشعب شده که به مجتمع توریستی، گردشگری و آب درمانی گنو منتهی میشود. آب این چشمه از دسته آبهای گوگردی خیلی گرم است. منطقه حفاظت شده گنو دارای ۴۰ چشمه میباشد که در تمام فصول سال آب مورد نیاز منطقه را تأمین مینماید.این مجتمع دارای دو استخر مردانه و زنانه نسبتاً بزرگ و نیز امکانات رفاهی و اقامتی جهت مسافران و گردشگران میباشد.
● امامزاده سید مظفر: در حاشیه شمالی بلوار امام خمینی، روبروی بلوار شهید چمران بارگاه مطهر امامزاده سید مظفر واقع شده است. وی از فرزندان امام موسی کاظم (ع) میباشد که در سال ۴۰۲ هجری قمری در این محل بدرود حیات گفته و در همانجا نیز دفن شده است. در سال ۱۳۰۵ شمسی ترکیب و شکل معماری آن دستخوش تغییرات وسیعی گردید و چهارمناره همراه با کاشیکاری بسیار نفیس بر اهمیت و زیبایی این بارگاه افزود. در سه دههاخیر بر مرمت، بازسازی و گسترش آن اهتمام بسیار شده بزرگترین مرکز مذهبی استان هرمزگان به شمار میرود.

● عمارت کلاه فرنگی: عمارت کلاه فرنگی در مرکز شهر بندر عباس، در مقابل اسکله قدیمی شهر و در ضلع شمالی بلوار آیت الله طالقانی واقع شده است. این اثر ماندگار مربوط به سال ۱۱۰۹ هجری قمری میباشد که همزمان با دوران حکومت صفویه احداث شده است. محل اداری گمرک بندر عباس در این عمارت قرار داشته است. این ساختمان دارای دو طبقه میباشد که بر فراز طبقه دوم آن گنبدی هشت گوش از چوب ساخته شده است.
● مسجد جامع: این مسجد در سال ۱۱۷۵ هجری قمری توسط زین العابدین ابوالقاسم اِوَزی در محله بازار و در ضلع شمالی بلوار آیت الله طالقانی احداث شده است به علت همجواری این مسجد با امامزاده شاه محمد تقی، به مسجد امامزاده شهرت یافته است.
● مسجد گله داری: بنای این مسجد که در محله اوزی ها، حد فاصل بلوار امام خمینی و آیت الله طالقانی واقع شده، در سال ۱۲۹۶ هجری قمری توسط حاج عبدالرحیم گله داری ساخته شده است. همچنین به علت فضایکوچک مسجد در سال ۱۳۳۳ هجری قمری بنای آن توسعه یافت. در حال حاضر شبستانبزرگ این مسجد دارای ۶۳ ستون مزین به گچ بری است و محرابی بسیار زیبا دارد.● مسجد ناصری: در سال ۱۳۰۴ هجری شمسی این مسجد توسط محمد علی ناصری حیدر آبادی بنا شده است. سبک بنای مسجد از معماری سنتی جنوب ایران بهره جسته و سقف آن از چوب مخصوصی به نام صندل (چندل) که از هندوستان تأمین گردیده، ساخته شده است. این مسجد در ضلع خاوری خیابان امام موسی صدر و نزدیک میدان بلوکی واقع شده است.
● معبد هندوها (بت گوری): ساختمان این معبد در سال ۱۳۱۰ هجری قمری در زمان حکومت محمدحسن خان سعد الملک حاکم وقت بنادر به انجام رسیده است. وی با دریافت مبلغ ۲۰۰ تومان از تجار هندی‌ مقیم بندر عباس، به عنوان تعارف‌ و پیشکش، مجوز احداث معبد را صادر نمود. بلافاصله چند تن از معماران هندی فراخوانده شدند و در مدت کوتاهی معبد هندوها احداث شد. امروزه این معبد به یکی از نمادهای شهر تبدیل شده و یکی از بناهای مهم استان هرمزگان محسوب میشود. این بنا در ضلع شمالی خیابان امامخمینی شهر بندرعباس، در مقابل بازار شهر واقع شده است.

● موزه بزرگ خلیج فارس (بندرعباس): این موزه ساختمان جدیدی است که با الهام از معماری خاص جنوب ایران، در محوطه مجموعه تاریخی برکه های باران (آب انبارهای دوران صفویه)، در ضلع شمالی بلوار پاسداران ساخته شده است. بنای فوق که ساخت آن در سال ۱۳۸۶ به پایان رسیده، در سه طبقه و با زیربنایی بالغ بر ۲۴۰۰ متر احداث شده است. طبقه اول، بخش خدمات عمومی و اداری موزه و کتابخانه تخصصی آن را تشکیل داده است. در طبقه دوم که به بخش مردم شناسی اختصاص یافته، با استفاده از مجسمه های مومی، نمونه هایی از بازار سنتی، روایت آزادسازی قلعه هرمز از دست پرتغالیها و صید و صیادی به نمایش درآمده است. بخش باستان شناسی موزه نیز در طبقه سوم برپا شده و در آن اشیای گوناگونی از دورههای مختلف باستانی و تاریخی به نمایش گذاشته شده است. در وسط عمارت این موزه لنج نسبتاً زرگی تعبیه شده که جلوه ویژه ای به موزه بخشیده و ارتفاع بادبان بزرگ آن به نورگیر طبقه سوم میرسد.

← مذهبی
● مسجد ناصری، خیابان امام موسی صدر
● امامزاده شاه محمد تقی، نزدیکی بازار شهر
● امامزاده سید کامل، محله سید کامل
● زیارتگاه خواجه خضر، مجاورت هتل هما

← تاریخی و فرهنگی
● قلعه فین، جنوب شهر فین
● کاروانسرای خونسرخ، روستای خونسرخ
● گنبد سرخ، روستای گنبد سرخ
● حمام تاریخی ایسین، روستای ایسین
● حمام گله‌داری، پشت هتل امین
● حمام گپ
● خانه گله‌داری، بلوار ساحلی بندرعباس
● پل لاتیدان، روی رودخانه کل
● موزه آب
● عمارت کلاه‌فرنگی
● بافت تاریخی سورو

← طبیعی و محیطی
● جنگلهای حرا، تنگه خوران
● منطقه حفاظت‌شده کوه کشار
● منطقه حفاظت‌شده کوه باز
● منطقه حفاظت‌شده گنو
● منطقه گردشگری گنو
● چشمه آبگرم سیاهو
● دره سیاهو
● ساحل سورو
● خورها و سواحل شرقی بندرعباس
● جزیره هرمز
● سواحل بکر غرب و شرق بندرعباس (زون ساحلی تکمیلی)

← بازار و شهری
● آب انبار کهورستان، روستای کهورستان
● آب گرم چستانه، ۲۵ کیلومتری غرب بندرعباس
● اسکله قدیم بندرعباس
● اسکله حقانی
● اسکله شهید باهنر
● اسکله شهید رجایی
● بازار بزرگ بندرعباس
● مجتمع نیلی و ستاره جنوب
● اسکله‌ها و بنادر صیادی بندرعباس

← تفریحی و عمومی
● پارک جنگلی نخل ناخدا
● پارک ساحلی ولایت
● مسجد دلگشا، بلوار طالقانی
● مسجد صحرا باغی، محله اوزی‌ها
● مسجد منبر کهنه
● مسیرهای گردشگری ساحلی و شهری بندرعباس